विश्व खबर 
काठमाडौं– युक्रेन युद्ध जारी रहेका बेला रूसले युरोपमा आफ्नो सैन्य तथा ‘हाइब्रिड’ गतिविधि बढाइरहेको भन्दै युरोपेली मुलुकहरूमा सुरक्षा चिन्ता बढेको छ ।
यद्यपि रूसले नेटो सदस्य राष्ट्रमाथि तत्काल ठूलो सैन्य आक्रमण गर्ने निश्चित तयारी गरिरहेको पुष्टि भने भएको छैन ।
पछिल्ला दिनमा युरोपेली गुप्तचर अधिकारीहरूले रूसले आगामी महिनाहरूमा नेटोको प्रतिक्रिया परीक्षण गर्न सक्ने सम्भावनाबारे चेतावनी दिएका छन् ।
बेलायती द गार्जियनका अनुसार चेक गणतन्त्रका गुप्तचर प्रमुखले रूसको गतिविधि तीव्र हुन सक्ने समय ‘वर्ष होइन, महिनामा’ हुन सक्ने बताएका छन् ।
तर, बाल्टिक क्षेत्रका सुरक्षा अधिकारीहरूले तत्काल आक्रमणको स्पष्ट संकेत नरहेको बताएका छन् ।
नाटोमाथि प्रत्यक्ष आक्रमणको प्रमाण छैन
रूसले युक्रेनमाथि हवाई तथा मिसाइल आक्रमणलाई तीव्रता दिइरहेको छ ।
नाटोले पनि रूसले युद्ध अन्त्य गर्ने संकेत नदेखाएको र युक्रेनी शहर तथा पूर्वाधारमाथि लगातार आक्रमण भइरहेको जनाएको छ ।
तर, युक्रेनबाहेक कुनै नाटो सदस्य राष्ट्रमाथि रूसले पूर्णस्तरको सैन्य आक्रमण गर्ने निर्णय गरिसकेको प्रमाण सार्वजनिक भएको छैन ।
क्रेमलिनले पनि रूसको युरोपेली देशहरूमाथि आक्रमण गर्ने उद्देश्य नरहेको दाबी गर्दै आएको छ ।
बाल्टिक क्षेत्रलाई विशेष चासो
एस्टोनिया, लाट्भिया र लिथुआनिया रूससँगको भौगोलिक निकटताका कारण विशेष संवेदनशील मानिएका छन् ।
यिनै मुलुकको सुरक्षालाई ध्यानमा राखेर नाटोले पूर्वी क्षेत्रमा सैन्य उपस्थिति तथा प्रतिरक्षा क्षमता बढाइरहेको छ ।
लिथुआनियाले रूसको कालिनिनग्राद क्षेत्रनजिकै महत्वपूर्ण ऊर्जा पूर्वाधारलाई ड्रोन तथा सम्भावित तोडफोडबाट जोगाउन थप सुरक्षा संरचना निर्माण गरिरहेको छ ।
पोल्यान्ड र बाल्टिक मुलुकहरूले पनि पूर्वाधार सुरक्षालाई प्राथमिकता दिएका छन् ।
युद्धभन्दा ‘हाइब्रिड’ जोखिम बढ्दो
युरोपेली मुलुकहरूको चिन्ता केवल ट्यांक र सैनिकसहितको परम्परागत आक्रमणमा सीमित छैन ।
साइबर आक्रमण, तोडफोड, ड्रोन गतिविधि, गलत सूचना र महत्वपूर्ण पूर्वाधारमाथिको सम्भावित आक्रमणलाई पनि जोखिमका रूपमा हेरिएको छ ।
नाटो महासचिव मार्क रुटेले रूसबाट भइरहेको ‘शत्रुतापूर्ण गतिविधि’को प्रतिक्रियामा गठबन्धनले आफ्नो सामूहिक प्रतिरक्षा क्षमता थप बलियो बनाइरहेको बताएका छन् ।
नाटोले युरोपेली सदस्य राष्ट्रहरूले आफ्नै रक्षा क्षमतामा अझ ठूलो जिम्मेवारी लिनुपर्ने दिशामा अघि बढिरहेको जनाएको छ ।
अमेरिकाको भूमिका पनि महत्वपूर्ण
रूस–नाटो तनावका बीच अमेरिकाको युरोपमा सैन्य उपस्थितिलाई लिएर पनि बहस भइरहेको छ ।
तर लिथुआनियाले सेप्टेम्बर २२ मा अमेरिकाले त्यहाँ नयाँ सैनिक टोली पठाउने पुष्टि गरेको छ ।
लिथुआनिया र एस्टोनियाले अमेरिकी सैन्य उपस्थितिलाई क्षेत्रीय सुरक्षा र प्रतिरोध क्षमताका लागि महत्वपूर्ण मानेका छन् ।
यसबीच युरोपले आफ्नै रक्षा उत्पादन र हवाई प्रतिरक्षा क्षमता विस्तार गर्न थालेको छ ।
युक्रेन युद्धले ड्रोन, मिसाइल र हवाई प्रतिरक्षाको क्षेत्रमा नाटोका परम्परागत सैन्य संरचनासामु नयाँ चुनौती देखाएको विश्लेषण पनि सार्वजनिक भएका छन् ।
तत्काल युद्धभन्दा सम्भावित विस्तारको चिन्ता
हाल उपलब्ध सूचनाले पुटिनले कुनै युरोपेली नाटो सदस्य राष्ट्रमाथि तत्काल प्रत्यक्ष आक्रमण गर्ने निर्णय गरिसकेको देखाउँदैन ।
तर युरोपेली गुप्तचर निकायहरूले रूसले सीमित सैन्य कारबाही, तोडफोड वा अन्य प्रकारको परीक्षणमार्फत नाटोको प्रतिक्रिया जाँच्न सक्ने सम्भावनालाई गम्भीरतापूर्वक हेरिरहेका छन् ।
यसले युक्रेन युद्धलाई युरोपेली सुरक्षाको प्रश्नसँग थप जोडेको छ ।
रूसले भने युरोपेली मुलुकहरूविरुद्ध आक्रमणको उद्देश्य नरहेको बताउँदै आएको छ ।
त्यसैले अहिलेको अवस्थामा युरोपमा तत्काल ठूलो युद्ध सुरु हुने निष्कर्षभन्दा रूस–नाटोबीचको तनाव र सम्भावित ‘हाइब्रिड’ द्वन्द्वको जोखिम बढेको अवस्थाका रूपमा घटनाक्रमलाई बुझ्नुपर्ने देखिन्छ ।
यतिबेला राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनको निर्देशनमा रूसले आफ्ना सबै रणनीतिक (विनासक) हतियार बाहिर निकालेको छ ।
