विश्व खबर 
काठमाडौं – बिमा कम्पनीहरूले दाबी भुक्तानी बढाउँदै लगे पनि भुक्तानी हुन बाँकी रकम ठूलो देखिएको छ । नेपाल बिमा प्राधिकरणको तथ्यांकअनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को भदौसम्म जीवन र निर्जीवन बिमा कम्पनीहरूले १३ अर्ब ६८ करोड ६० लाख रुपैयाँ दाबी भुक्तानी गरेका छन् । तर, भुक्तानी हुन बाँकी दाबीको विवरणले बिमा कम्पनीमाथिको दायित्व पनि उत्तिकै ठूलो रहेको देखाउँछ ।
प्राधिकरणका अनुसार जीवन बिमा कम्पनीहरूले भदौसम्म ४९ हजार ७७३ वटा दाबीबापत ९ अर्ब ६९ करोड ५६ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेका छन् । अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा ४३ हजार ३६३ वटा दाबीबापत ८ अर्ब २६ करोड ८९ लाख रुपैयाँ भुक्तानी भएको थियो । एक वर्षमा जीवन बिमातर्फ भुक्तानी रकम १७.२५ प्रतिशतले बढेको हो ।
तर, भुक्तानीको रकम बढ्दैमा दाबीकर्ताले सहज रूपमा सेवा पाइरहेका छन् भन्ने निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन । प्राधिकरणको तथ्यांकअनुसार जीवन बिमातर्फ मात्रै भदौसम्म १ लाख २१ हजार ६४४ वटा दाबीको ९ अर्ब ७१ करोड ९० लाख रुपैयाँ भुक्तानी हुन बाँकी छ । अघिल्लो वर्षको भदौसम्म यस्तो बाँकी रकम ४ अर्ब ७५ करोड ८३ लाख रुपैयाँ थियो ।
यसले जीवन बिमातर्फ भुक्तानी हुन बाँकी दाबीको संख्या र रकम दुवै बढेको देखाउँछ । बिमा कम्पनीले नयाँ दाबीको भुक्तानी गरिरहँदा पुराना दाबीको व्यवस्थापन र भुक्तानी प्रक्रियालाई कसरी प्रभावकारी बनाइरहेका छन् भन्ने प्रश्न पनि यसले उठाउँछ ।
निर्जीवन बिमा कम्पनीतर्फ पनि दाबी भुक्तानी बढेको छ । चालु आर्थिक वर्षको भदौसम्म २३ हजार ८३९ वटा दाबीबापत ३ अर्ब ९९ करोड ४ लाख रुपैयाँ भुक्तानी भएको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा २२ हजार ३८२ वटा दाबीबापत ३ अर्ब २५ करोड ३८ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरिएको थियो ।
निर्जीवन बिमामा भने भुक्तानी हुन बाँकी रकमको आकार निकै ठूलो देखिन्छ । उपलब्ध विवरणअनुसार चालु आर्थिक वर्षको साउनसम्म १ लाख ५ हजार ४४९ वटा दाबीको ४० अर्ब ९५ करोड ३० लाख रुपैयाँ भुक्तानी हुन बाँकी छ। जीवन र निर्जीवन बिमाका बाँकी दाबीको रकम जोड्दा करिब ५० अर्ब रुपैयाँ पुग्छ । यद्यपि, यी दुई विवरण फरक महिनासम्मका भएकाले यसलाई एउटै अवधिको यकिन कुल रकमका रूपमा बुझ्नु हुँदैन ।
बिमा क्षेत्रको विश्वसनीयता दाबी बिक्री र प्रिमियम संकलनमा मात्र निर्भर हुँदै न. बिमितलाई आवश्यक परेको समयमा सम्झौताअनुसारको रकम उपलब्ध गराउनु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। दाबीको संख्या र भुक्तानी हुन बाँकी रकम बढ्दै जाँदा कम्पनीहरूले दाबी मूल्यांकन, कागजात परीक्षण र भुक्तानी प्रक्रियालाई कति छिटो तथा पारदर्शी बनाउन सकेका छन् भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण बन्छ ।
यद्यपि, भुक्तानी हुन बाँकी सबै दाबीलाई ढिलाइ वा कमजोरीको प्रमाण मान्न मिल्दैन । केही दाबी आवश्यक कागजात, मूल्यांकन, विवाद वा अन्य प्रक्रियाका कारण विचाराधीन हुन सक्छन् । त्यसैले बाँकी दाबीको वास्तविक अवस्था बुझ्न तिनको उमेर, प्रकृति र भुक्तानीमा लाग्ने समयसम्बन्धी विवरण पनि आवश्यक हुन्छ ।
