विश्व खबर 
काठमाडौं – अक्टोबर २८ विश्व इतिहासमा राजनीतिक परिवर्तन, स्वतन्त्रताको संघर्ष, तानाशाहीको उदय र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण दिन हो । यस दिन विभिन्न देशमा भएका घटनाले विश्व राजनीतिलाई नयाँ दिशा दिएका छन् । फ्रान्सले अमेरिकालाई उपहार दिएको स्वतन्त्रताको प्रतीकको अनावरणदेखि क्युवामा आणविक युद्धको खतरा टरेको घटनासम्म अक्टोबर २८ इतिहासका अनेक मोडसँग जोडिएको छ ।
सन् १८८६ अक्टोबर २८ मा अमेरिकाको न्युयोर्क बन्दरगाहमा ‘स्वतन्त्रताको प्रतिमा’ को औपचारिक अनावरण गरिएको थियो । फ्रान्सले अमेरिकालाई मित्रता र स्वतन्त्रताको प्रतीकका रूपमा उपहार दिएको उक्त प्रतिमाको अनावरण तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति ग्रोभर क्लिभल्यान्डले गरेका थिए । आज यो प्रतिमा स्वतन्त्रता, लोकतन्त्र र आशाको विश्वप्रसिद्ध प्रतीकका रूपमा परिचित छ ।
अक्टोबर २८ युरोपको राजनीतिक इतिहासमा पनि विशेष महत्त्व राख्छ । सन् १९२२ मा इटालीमा बेनितो मुसोलिनीको नेतृत्वमा भएको ‘रोम यात्रा’ पछि राजा भिक्टर इमानुएल तृतीयले उनलाई सरकार गठन गर्न आमन्त्रण गरेका थिए । त्यस घटनाले इटालीमा फासीवादी शासनको उदयका लागि बाटो खोल्यो। मुसोलिनीको सत्तारोहणले त्यसपछिका वर्षमा इटालीको राजनीति र युरोपको शक्ति सन्तुलनमा गहिरो प्रभाव पारेको थियो ।
दोस्रो विश्वयुद्धका बेला सन् १९४० अक्टोबर २८ मा ग्रिसले इटालीको सैन्य दबाब अस्वीकार गरेको थियो। इटालीका शासक मुसोलिनीले ग्रिसलाई आफ्नो सेनालाई प्रवेश दिनुपर्ने मागसहित चेतावनी दिएपछि तत्कालीन ग्रिसेली नेता इओआनिस मेटाक्सासले त्यसलाई अस्वीकार गरेका थिए । ग्रिसेली भाषामा ‘ओही’ अर्थात् ‘हुँदैन’ भन्ने अर्थ लाग्ने यही जवाफको सम्झनामा ग्रिसले हरेक वर्ष अक्टोबर २८ लाई राष्ट्रिय दिवसका रूपमा मनाउँदै आएको छ । यो दिन ग्रिसेली जनताको प्रतिरोध र राष्ट्रिय स्वाभिमानको प्रतीक बनेको छ ।
सन् १९६२ अक्टोबर २८ मा शीतयुद्धको सबैभन्दा खतरनाक घटनामध्ये एक क्युवा क्षेप्यास्त्र संकट समाधानतर्फ निर्णायक रूपमा अघि बढेको थियो। क्युवामा सोभियत संघले आणविक क्षेप्यास्त्र तैनाथ गरेपछि अमेरिका र सोभियत संघबीच आणविक युद्धको जोखिम बढेको थियो । सोभियत नेता निकिता ख्रुश्चेभले क्युवाबाट क्षेप्यास्त्र हटाउने निर्णय सार्वजनिक गरेपछि संकट मत्थर हुने बाटो खुलेको थियो। यस घटनाले दुई महाशक्तिबीचको तनावले विश्वलाई विनाशको नजिक पुर्याउन सक्ने जोखिम उजागर गर्यो ।
अमेरिकाको कानुनी इतिहासमा पनि अक्टोबर २८ को छुट्टै स्थान छ। सन् १९१९ मा अमेरिकी संसद्ले राष्ट्रपति वुड्रो विल्सनको निषेधाधिकारलाई उल्ट्याउँदै मदिरा नियन्त्रणसम्बन्धी भोल्स्टेड ऐन पारित गरेको थियो। यस कानुनले मदिराको उत्पादन र बिक्रीमा प्रतिबन्ध लगाउने व्यवस्था कार्यान्वयन गर्न आधार तयार गर्यो । त्यसपछि अमेरिकामा मदिरा निषेधको अवधि सुरु भयो, जसले समाज, अर्थतन्त्र र अपराध नियन्त्रणसम्बन्धी बहसलाई लामो समयसम्म प्रभावित गर्यो ।
मध्य युरोपको इतिहासमा सन् १९१८ अक्टोबर २८ चेकोस्लोभाकियाको स्वतन्त्रता घोषणाका कारण स्मरणीय छ । अस्ट्रो–हंगेरी साम्राज्य विघटनको क्रममा चेक र स्लोभाक समुदायले नयाँ स्वतन्त्र राज्य स्थापना गरेका थिए। पछि सन् १९९३ मा चेकोस्लोभाकिया शान्तिपूर्ण रूपमा चेक गणतन्त्र र स्लोभाकियामा विभाजित भयो । यस घटनाले युरोपको राजनीतिक नक्सा समयसँगै कसरी परिवर्तन हुँदै आएको छ भन्ने देखाउँछ ।
ल्याटिन अमेरिकी राजनीतिमा सन् २००७ अक्टोबर २८ पनि उल्लेखनीय छ । अर्जेन्टिनाको राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा क्रिस्टिना फर्नान्देस दे किर्चनर विजयी भएकी थिइन् । उनी अर्जेन्टिनाको राष्ट्रपतिमा निर्वाचित हुने पहिलो महिला बनिन् । उनको विजयले अर्जेन्टिनाको राजनीतिक इतिहासमा महिलाको नेतृत्वसम्बन्धी नयाँ अध्याय थपेको थियो ।
