मनोज घिमिरे 
काठमाडौं– ब्राजिलमा चौथो कार्यकालका लागि वामपन्थी नेता लुइज इनासियो लुला डा सिल्भा राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएका छन् । आइतबार सकिएको निर्वाचनको परिणाम सोमबार घोषणा भएको हो ।
ब्राजिलको इतिहासमा सन् १९८८ मा प्रजातन्त्र बहालीपछि पहिलो चरणमा पछि परेर पनि दोस्रो पटक सफलता हात पार्ने लुला पहिलो राष्ट्रपति हुन् । उनले कुल मतको ५१.७६ प्रतिशत मत पाए । उनका प्रतिद्वन्द्वी फाबियो बोल्सोनारोले ४८.२४ प्रतिशत मत पाए ।
यसअघि लुलाले सन् २००३ को जनवरीदेखि २०१० को डिसेम्बरसम्म दुई कार्यकाल तथा सन् २०२३ जनवरीयताको कार्यकाल सम्हालिसकेका छन् ।
अहिले संसारमा नै मध्यमार्गी धारको असफलताको समय चलेको छ । अतिवादी दक्षिणपन्थी धार र वामपन्थी शक्तिका बीच धेरै देशमा प्रतिस्पर्धा सुरु भइसकेको छ । ब्राजिलका छिमेकी देशहरु चिली, कोलम्बिया र अर्जेन्टिनामा अहिले कन्जरभेटिभ नेताको हातमा सत्ता छ ।
ब्राजिलको राष्ट्रपति निर्वाचनको दोस्रो चरणको चुनावको मतगणना कार्य भने दुवै पक्षको अवरोधका कारण दुई घण्टा ढिला सुरु भएको थियो ।
निर्वाचन अभियानको क्रममा ब्राजिलको वामपन्थी नेता लुलामाथि भ्रष्टाचार गरेको, महँगी बढेको तथा जीवनयापनमा कठिनाइ आएको भन्दै बोल्सोनारो आक्रामक भएका थिए । एकातर्फ दक्षिण अमेरिकामा बढेको अति दक्षिणपन्थी लहर तथा पहिलो चरणमा बोल्सोनारोको अग्रताका कारण यस पटक लुलाले सफलता पाउने सम्भावना कम आँकिएको थियो ।
ब्राजिलको यो परिणामले विश्व राजनीतिलाई समेत प्रभावमा पारेको छ । लुला राष्ट्रिय स्वाधीनतालाई प्राथमिकतामा राख्ने नेता हुन् । उनी आफैं स्वावलम्बी बन्ने विश्व परिवेशमा कमै घुलमिल गर्ने नेताको रूपमा परिचित छन् । चीनसँग भने लुलाको सुमधुर सम्बन्ध छ ।
यसअघि पहिलो चरणमा बोल्सोनारोले सफलता हात पारेपछि अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले यसको महत्त्व बढी भएको आशय व्यक्त गरेका थिए ।
पहिलो चरणमा लुला बोल्सोनारोभन्दा करिब २२ लाख मतले पछि परेका थिए । अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले पनि लुलाले आफ्नो कार्यकाल अघि बढाउने कुरामा शङ्का व्यक्त गरेका थिए । जुलाईमा भएको सर्वेक्षणमा ४४ प्रतिशत अति दक्षिणपन्थी मध्यमार्गी राइटको पक्षमा रहेका थिए भने वामपन्थीप्रति झुकाव ३९ प्रतिशत मात्र थियो ।
चुनौतीको चाङमाथि लुला
ब्राजिलमा अपराध बढिरहेको छ । यसलाई नियन्त्रण गर्नु लुलाको पहिलो चुनौती हो । पहिलो दुई कार्यकालमा लुलाकै नीतिका कारण धेरै विपन्नहरू मध्यम वर्गमा आफूलाई उकास्न सफल भएका थिए । उनको यसै नीति अहिले जीतको मुख्य आधार बन्यो ।
सीमान्तकृतहरूको सामाजिक न्यायका लागि लडेका लुलाको हारले आफूले पाएको सम्मान र अधिकार गुम्ने डर पनि धेरैलाई थियो । सो वर्गले यो निर्वाचनमा सक्रियतापूर्वक लुलालाई साथ दिए ।
लुलाको कार्यकालमा महिलामाथिको विभेद धेरै घटेको कारण उनले महिलाहरुको मत धेरै पाए ।
विश्वका नेताहरुले दिए बधाई
पाकिस्तानका राष्ट्रपति असिफ अल जरदारीले सामाजिक सञ्जाल एक्समा उनलाई बधाई दिए । उनले पाकिस्तान र ब्राजिलबीचको सम्बन्ध सुमधुर हुने विश्वास व्यक्त गरे ।
त्यस्तै भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले लुलालाई बधाई दिँदै ब्राजिलसँगको सहयात्रा सुमधुर हुन विश्वास व्यक्त गरे ।
साथै क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नी, दक्षिण अफ्रिकाका राष्ट्रपति कारनी क्रिल साम्पासा र इक्वेडरका राष्ट्रपति डानियल नोभाले पनि बधाई दिए ।
मेक्सिकोका राष्ट्रपति क्लाउडियो सियनबेमले पनि लुलालाई बधाई दिँदै ब्राजिलको जनताको जित भएको बताइन् ।
बोल्सोनारोले स्वीकार्न सकेको छैन निर्वाचन परिणाम
निर्वाचनमा आफ्नो पराजयलाई बोल्सनारोले स्वीकार गरेका छैनन् । उनले दुई घण्टा लामो समय मतदान गराएर आफूलाई पराजित गराइएको आरोपसमेत लगाए ।
पहिलो चरणमा थोरै मतले पछि परेका बोल्सोनारोले त्यसपछि सामाजिक सञ्जालमा धेरै पोस्ट गर्नुका साथै सडक प्रदर्शन पनि धेरै गरे ।
फलाम मजदुर लुला पहिलो पटक सन् १९८९ मा राष्ट्रपतिको उम्मेदवार भएका थिए । पहिलो पटक सन् २००३ मा राष्ट्रपति कार्यालयमा प्रवेश गरेपछि चुनौतीपूर्ण जीवनको सामना गरेका थिए ।
विश्व राजनीति लुलाका लागि अर्को चुनौती हो । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प सीधै बोल्सोनारोलाई मत माग्न त पुगेनन् । परन्तु उनको सद्भाव बोल्सोनारोसँग प्रस्ट देखिएको थियो ।
ब्राजिल तेलमा धनी छ नै । साथै खनिज पदार्थमा पनि धनी छ । दक्षिण अमेरिकामा यो एउटा मात्र गैरदक्षिणपन्थी सरकार हो । लुला चीन नजिक मानिन्छन् । उनले आफ्नो देशमा वैदेशिक हस्तक्षेप अस्वीकार्य हुने बताइसकेका छन् ।
ब्राजिल घना जङ्गल भएको देश हो । अहिलेका उम्मेदवार बोल्सोनारोका बाबु राष्ट्रपति भएको समयमा अमेजन जङ्गलको धेरै भूभाग नाश गरिएको थियो । सोही डरले वातावरणविद्हरू यस पटक लुलाको पक्षमा लागेका थिए ।
विभाजित देशलाई एकजुट गर्ने अवसर
अहिले ब्राजिलको मतमात्र विभाजित छैन । समाजसमेत विभाजित छ । बोल्सोनारोको लिबरल पार्टीको पक्षमा रहेको ४८ प्रतिशत मतमा सम्भ्रान्त वर्गको बढी हिस्सा छ । लुलाले पाएको ५२ प्रतिशतमा मजदुर वर्गको हिस्सा बढी छ ।
लुलाले नयाँ ढङ्गले सरकार चलाउने बताइरहेका छन् । उनले ह्वाट्सएप लाइभमा पनि सोही कुरा बताए । उनको यो नयाँ शैलीले देशको राजनीतिक विभाजन मेटाउन सक्नु पर्नेछ ।
सन् २०२२ पछि रुस र युक्रेन युद्ध, अमेरिका इजरायल र इरान युद्धलगायत अनेक कारण संसार समस्यामा छ । यसको असर ब्राजिलमा पनि छ नै । जीवनयापनका समस्याबाट ब्राजिल मुक्त छैन । लुलाले आफ्नो कार्यकालमा यी सबै समस्या पन्छाएर आफ्ना वामपन्थी उत्तराधिकारीहरुलाई सत्तामा निरन्तर गर्ने बाटो सहज बनाउने चुनौती त झन् पेचिलो नै छँदैछ ।
– बीबीसी, सीएनएन, डीडब्ल्यूलगायतको सहयोगमा
