विश्व खबर 
काठमाडौं — नोभेम्बर ४ तारिख विश्व इतिहास, राजनीति र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण दिनका रूपमा स्मरण गरिन्छ । यस दिन विभिन्न देशमा राजनीतिक परिवर्तन, ऐतिहासिक आन्दोलन, हत्या तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाको स्थापना र पुरातात्त्विक खोजजस्ता महत्त्वपूर्ण घटना भएका छन् ।
सन् २००८ नोभेम्बर ४ मा भएको अमेरिकी राष्ट्रपति निर्वाचनमा बाराक ओबामा विजयी भएका थिए । उनी संयुक्त राज्य अमेरिकाको ४४औँ राष्ट्रपति निर्वाचित हुनुका साथै अमेरिकी इतिहासमा पहिलो अश्वेत राष्ट्रपति बन्न सफल भएका थिए। उनको विजयलाई अमेरिकी राजनीतिक इतिहासमा ऐतिहासिक परिवर्तनका रूपमा लिइन्छ ।
त्यस्तै, सन् १९७९ नोभेम्बर ४ मा इरानको राजधानी तेहरानस्थित अमेरिकी दूतावासमा इरानी क्रान्तिकारी विद्यार्थीहरूले कब्जा जमाएका थिए । त्यसपछि सुरु भएको इरान बन्धक संकट ४४४ दिनसम्म चलेको थियो। उक्त घटनाले अमेरिका र इरानबीचको कूटनीतिक सम्बन्धमा गम्भीर तनाव सिर्जना गर्नुका साथै दुई देशको सम्बन्धमा दीर्घकालीन प्रभाव पारेको थियो ।
सन् १९९५ नोभेम्बर ४ मा इजरायली प्रधानमन्त्री तथा नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता यित्जाक राबिनको हत्या भएको थियो। तेल अभिभमा आयोजित शान्ति र्यालीमा सहभागी भइरहेका बेला इजरायली अतिवादी यिगाल अमिरले उनलाई गोली प्रहार गरेका थिए । प्यालेस्टाइनसँग शान्ति प्रक्रिया अघि बढाउन र ओस्लो सम्झौता कार्यान्वयनमा भूमिका खेलेका राबिनको हत्याले मध्यपूर्वको शान्ति प्रक्रियामा ठूलो धक्का पुर्याएको थियो ।
यसैगरी, सन् १९५६ नोभेम्बर ४ मा सोभियत सेनाले हंगेरीको राजधानी बुडापेस्टमा प्रवेश गरी सोभियत शासनविरुद्ध भएको जनविद्रोहलाई सैन्य बल प्रयोग गरेर दबाएको थियो । सन् १९५६ मा सुरु भएको हंगेरी क्रान्तिमाथि सोभियत संघको हस्तक्षेपले हजारौँ मानिसको ज्यान गएको थियो भने ठूलो सङ्ख्यामा हंगेरीका नागरिक देश छाड्न बाध्य भएका थिए ।
सन् १९४६ नोभेम्बर ४ मा संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक संगठन (युनेस्को) को संविधान कार्यान्वयनमा आएको थियो । शिक्षा, विज्ञान र संस्कृतिका माध्यमबाट अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग, शान्ति र समझदारी अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले स्थापना भएको युनेस्कोले विश्वव्यापी रूपमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ ।
पुरातात्त्विक इतिहासमा पनि नोभेम्बर ४ विशेष दिन हो । सन् १९२२ नोभेम्बर ४ मा बेलायती पुरातत्त्वविद् होवार्ड कार्टरले इजिप्टको ‘भ्याली अफ द किङ्स’ मा प्राचीन राजा टुटनखामुनको चिहानको प्रवेशद्वार पत्ता लगाएका थिए। उक्त चिहानमा बहुमूल्य ऐतिहासिक सामग्री र प्राचीन सम्पदा लगभग अक्षुण्ण अवस्थामा फेला परेका थिए । यस खोजलाई प्राचीन इजिप्टको इतिहास र पुरातत्त्व अध्ययनमा महत्त्वपूर्ण उपलब्धि मानिन्छ ।
त्यस्तै, सन् १९२४ नोभेम्बर ४ मा नेल्ली टेलो रोस अमेरिकी राज्य वायोमिङको गभर्नरमा निर्वाचित भएकी थिइन् । उनी अमेरिकाको इतिहासमा राज्यको गभर्नर निर्वाचित हुने पहिलो महिला बनेकी थिइन् । उनको विजयले अमेरिकी राजनीतिमा महिलाको सहभागिता र नेतृत्वका लागि नयाँ इतिहास रचेको थियो ।
यसरी नोभेम्बर ४ विश्व इतिहासमा राजनीतिक परिवर्तन, लोकतान्त्रिक उपलब्धि, अन्तर्राष्ट्रिय द्वन्द्व, शान्ति प्रयास र ऐतिहासिक खोजसँग जोडिएको महत्त्वपूर्ण दिनका रूपमा रहेको छ ।
