विश्व खबर 
काठमाडौं – संयुक्त राज्य अमेरिकाले युक्रेनलाई करिब २.१ अर्ब अमेरिकी डलर मूल्यका ५०० वटा ‘प्याट्रियट पीएसी–३’ क्षेप्यास्त्र बिक्री गर्न सकिने प्रस्तावलाई स्वीकृति दिएको छ । अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले क्षेप्यास्त्रसँगै आवश्यक पार्टपुर्जा र प्राविधिक सहयोगसमेत समेटिएको प्याकेज स्वीकृत भएको जनाएको हो ।
सन् २०२५ जनवरीमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दोस्रो कार्यकाल सुरु गरेपछि युक्रेनलाई रक्षात्मक हतियार उपलब्ध गराउने दिशामा यो महत्वपूर्ण निर्णयमध्ये एक मानिएको छ । यद्यपि बिक्री स्वीकृत भए पनि क्षेप्यास्त्र तत्काल युक्रेन पुग्ने अवस्था भने छैन ।
प्याट्रियट पीएसी–३ अमेरिकी हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीअन्तर्गत प्रयोग हुने इन्टरसेप्टर क्षेप्यास्त्र हो । यसले विशेषगरी तीव्र गतिमा आउने ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रलाई आकाशमै नष्ट गर्ने क्षमता राख्छ । रुसका निरन्तर क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन आक्रमण सामना गरिरहेको युक्रेनले लामो समयदेखि यस्ता प्रतिरक्षा हतियारको थप आपूर्ति माग गर्दै आएको छ ।
रुसी आक्रमण बढेपछि युक्रेनको दबाब
अमेरिकाबाट क्षेप्यास्त्र आपूर्ति प्रक्रिया ढिलाइ हुँदा वासिङ्टन र किएभबीच तनाव बढेको छ । राष्ट्रपति ट्रम्पले रुससँग डिजेलसम्बन्धी सम्झौताको घोषणा गरेपछि र युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्कीले रुसी रिफाइनरीमाथिको आक्रमण रोक्न अनिच्छा देखाएको विषयमा आलोचना गरेपछि हतियार आपूर्तिको विषय थप पेचिलो बनेको थियो ।
जेलेन्स्कीले सोमबार युक्रेनले अमेरिकाबाट महत्वपूर्ण क्षेप्यास्त्र आपूर्तिसम्बन्धी निर्णयका लागि झन्डै एक महिनादेखि प्रतीक्षा गरिरहेको बताएका थिए । यसबीच रुसले युक्रेनका ऊर्जा तथा नागरिक पूर्वाधारलाई लक्षित गर्दै आक्रमण तीव्र बनाएको उनको भनाइ थियो ।
बिहीबार युक्रेनी सहर डिनिप्रोमा भीडभाड भएको रेल प्लेटफर्ममा भएको रुसी ड्रोन आक्रमणमा कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु भएको अधिकारीहरूले बताएका छन् । अन्य दुई सहरमा दिउँसो भएका आक्रमणमा पाँच जनाको मृत्यु भएको थियो भने राजधानी किएभमा अबेर साँझ भएको क्षेप्यास्त्र आक्रमणमा एक जनाको ज्यान गएको जनाइएको छ ।
क्षेप्यास्त्र आपूर्तिमा वर्षौं लाग्न सक्ने
युक्रेनलाई तत्काल हवाई प्रतिरक्षा क्षेप्यास्त्र आवश्यक भए पनि स्वीकृत प्याट्रियट इन्टरसेप्टरहरू छिट्टै प्राप्त हुने सम्भावना कम छ । हतियार बिक्रीको प्रक्रिया पूरा हुन सामान्यतया लामो समय लाग्ने गर्छ ।
अमेरिकी निर्णयबारे जानकारी भएका दुई व्यक्तिका अनुसार, बिक्रीका लागि स्वीकृत क्षेप्यास्त्रहरू अहिलेसम्म निर्माणसमेत भइसकेका छैनन् । ती क्षेप्यास्त्र सन् २०३० को दशकको केही वर्ष बितेपछि मात्रै उपलब्ध हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
यसले युक्रेनले अहिले सामना गरिरहेको हवाई आक्रमणको जोखिम र भविष्यमा प्राप्त हुने सैन्य सहयोगबीच ठूलो समयान्तर रहने देखाउँछ ।
युरोपेली सहयोगबाट भुक्तानी
अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अनुसार युक्रेनले क्षेप्यास्त्र खरिदको रकम क्यानडा, जर्मनी र नर्वेको सहयोग कार्यक्रम तथा युरोपेली संघको ‘युक्रेन सहयोग ऋण’मार्फत प्राप्त रकमबाट भुक्तानी गर्नेछ ।
यस बिक्रीमा अमेरिकी हतियार निर्माता कम्पनी लकहिड मार्टिन मुख्य ठेकेदार हुनेछ । अमेरिकी सेनाले गत जुलाईमा प्याट्रियट इन्टरसेप्टर क्षेप्यास्त्र उत्पादनका लागि कम्पनीलाई ५८.६ अर्ब डलरसम्मको ठेक्का दिएको थियो ।
कम्पनीका अनुसार नयाँ सम्झौताले सन् २०३० को अन्त्यसम्म प्याट्रियट पीएसी–३ क्षेप्यास्त्र उत्पादन क्षमता तीन गुणा बढाउने लक्ष्य पूरा गर्न सहयोग गर्नेछ । कम्पनीले यसअघि नै वार्षिक उत्पादन क्षमता दुई हजार युनिटसम्म पुर्याउने योजना सार्वजनिक गरिसकेको छ ।
अमेरिकी हतियार मौज्दातमा दबाब
अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयका वार्ताकारहरूले हतियार उत्पादक कम्पनीहरूलाई उत्पादन तीव्र पार्न दबाब दिइरहेका छन् । अमेरिकाले आफ्ना सहयोगी राष्ट्रहरूलाई ठूलो परिमाणमा हतियार उपलब्ध गराउनुका साथै विभिन्न सैन्य कारबाहीमा आफैँले पनि ठूलो मात्रामा गोला–बारुद प्रयोग गरिरहेको छ ।
यसले विशेषगरी हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली र सटीक प्रहार गर्ने हतियारको मौज्दात पर्याप्त रहनेबारे अमेरिकी रक्षा क्षेत्रभित्र चिन्ता बढाएको छ । युक्रेनलाई स्वीकृत गरिएको नयाँ प्याकेजले उसको दीर्घकालीन प्रतिरक्षा क्षमतामा सहयोग पुर्याउन सक्ने भए पनि तत्कालको सैन्य आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्न भने आपूर्ति समयसीमा चुनौतीपूर्ण देखिएको छ ।
