विश्व खबर 
एजेन्सी । विश्वका चर्चित उद्योगपति इलोन मस्कले आगामी वर्ष अमेरिकाका प्रत्येक बालबालिकालाई आफ्नो अन्तरिक्ष कम्पनी स्पेसएक्सको एक-एक सेयर दिने घोषणा गरेका छन् । आर्टिफिसियल इन्टेलिजन्स (एआई) कम्पनी एन्थ्रोपिकले आफ्नो ५ प्रतिशत सेयर ‘पब्लिक बेनिफिट फन्ड’मा दिने निर्णय गरेपछि मस्कले सेयर सिधै सर्वसाधारण जनतालाई दिनुपर्ने तर्क गर्दै यस्तो घोषणा गरेका हुन् ।
अमेरिकामा १८ वर्षमुनिका बालबालिकाको जनसङ्ख्या करिब ७ करोड ३० लाख रहेको छ । गत शुक्रबार स्पेसएक्सको प्रतिसेयर मूल्य १४६.०३ डलरमा बन्द भएको आधारमा मस्कको यो घोषणाको कुल मूल्य करिब १० अर्ब ६६ करोड अमेरिकी डलर बराबर हुने देखिन्छ । मस्कले आफ्नो घोषणामा यस प्रक्रियाका थप विवरणहरू खुलाएका छैनन्, तर यो धेरै सुरुआतहरूमध्येको पहिलो कदम हुने टिप्पणी गरेका छन् ।
मस्क र एन्थ्रोपिकको यो घोषणा यस्तो समयमा आएको हो जब अधिकांश अमेरिकीहरू एआईको तीव्र विकासप्रति चिन्तित बनिरहेका छन् । एसोसिएटेड प्रेस-एनओआरसीको एक मतसर्वेक्षण अनुसार ६४ प्रतिशत अमेरिकीहरूले एआईको विकास अत्यधिक तीव्र भइरहेको ठानेका छन् ।
मस्क लगायत एआई उद्योगका प्रमुख नेतृत्वकर्ताहरूले एआईको विकासक्रमलाई केही सुस्त बनाउनुपर्ने धारणा व्यक्त गर्दै आएका छन् । यसैबीच मस्क अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकन बहुमत जोगाउन २७ करोड ६० लाख डलरभन्दा बढी दान गरेर मुख्य दाताका रूपमा अघि आएका छन् ।
बालबालिकालाई सेयर उपहार दिने घोषणासँगै मस्कले आफ्ना दुई प्रमुख कम्पनीहरू टेस्ला र स्पेसएक्सलाई गाभ्ने (मर्ज गर्ने) योजनालाई पनि सार्वजनिक रूपमा समर्थन गरेका छन् । यदि यी दुई कम्पनी गाभिए भने यसको बजार मूल्य करिब ३.५ ट्रिलियन अमेरिकी डलर पुग्नेछ, जसले विश्वकै सबैभन्दा मूल्यवान् कम्पनीहरूमध्ये एक सिर्जना गर्नेछ ।
इलेक्ट्रीक भेहिकल निर्माता टेस्ला र रकेट निर्माता स्पेसएक्स बीचको प्राविधिक सीमा पछिल्लो समय धमिलो बन्दै गएकाले एआई, रोबोटिक्स, उन्नत उत्पादन, भूउपग्रह सञ्चार र डाटा सेन्टर जस्ता क्षेत्रमा दुवै कम्पनी मिलेर काम गर्न सक्ने मस्कको भनाइ छ ।
मस्कका अनुसार सुपरइन्टेलिजेन्स सफ्टवेयर विकास, चिप डिजाइन, टेराफ्याब, रोबोटिक्स र अर्बिटमा आधारित डाटा सेन्टर स्थापनाका लागि दुवै कम्पनीबीच सहकार्य हुँदा ठूलो फाइदा पुग्नेछ । स्टारलिंक भूउपग्रहले टेस्लाका रोबोट्याक्सी र अप्टिमस ह्युमनोइड रोबोटलाई सञ्चार लिङ्क प्रदान गर्न सक्छन् भने टेस्लाका ब्याट्री तथा ऊर्जा भण्डारण उत्पादनले स्पेसएक्सको ऊर्जा आवश्यकता पूरा गर्न मद्दत गर्नेछन् ।
साथै, मस्कले सन् २०२८ को अन्त्यसम्ममा उत्पादन सुरु गर्ने लक्ष्यसहित घोषणा गरेको टेराफ्याब आयोजनाले दुवै कम्पनीका एआई र स्वायत्त प्रविधिका लागि आवश्यक सेमिकन्डक्टर चिपहरू उपलब्ध गराउनेछ ।
यो विलयले लगानीकर्ताहरूका लागि नयाँ अवसर सिर्जना गरे तापनि गम्भीर भूराजनीतिक तथा व्यवस्थापकीय चुनौतीहरू पनि निम्त्याउन सक्ने देखिन्छ । स्पेसएक्स अमेरिकी सेना, नासा र गुप्तचर एजेन्सीहरूको मुख्य ठेकेदार हो भने टेस्लाको प्रमुख उत्पादन र बिक्री चीनको साङ्घाईस्थित कारखानासँग जोडिएको छ ।
यसले गर्दा अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा अधिकारी र बेइजिङ दुवैबाट कडा सूक्ष्म निरीक्षण हुन सक्ने सम्भावना छ । यसका साथै स्टारशिप, रोबोट्याक्सी, ह्युमनोइड रोबोट र एआई डाटा सेन्टर जस्ता खर्चिला तथा प्राविधिक रूपमा अत्यन्त जटिल परियोजनाहरूलाई एउटै छातामुनि ल्याउँदा कार्यान्वयन तथा व्यवस्थापकीय जोखिम थपिन सक्ने विश्लेषकहरूको मूल्यांकन छ ।
