विश्व खबर 
काठमाडौं –। सन् २०२६ को नोबेल शान्ति पुरस्कार आज घोषणा हुँदैछ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यसपटक प्रतिष्ठित पुरस्कार प्राप्त गर्लान् कि नगर्लान् भन्ने विषयले अन्तर्राष्ट्रिय चासो बढाएको छ । नर्वेको राजधानी ओस्लोस्थित नोबेल संस्थानले शुक्रबार स्थानीय समयअनुसार बिहान ११ बजे पुरस्कार विजेताको घोषणा गर्ने कार्यक्रम छ । नेपाली समयअनुसार घोषणा दिउँसो २ः४५ बजे हुनेछ ।
ट्रम्पले आफू नोबेल शान्ति पुरस्कारको हकदार रहेको दाबी गर्दै आएका छन् । उनले विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय द्वन्द्व समाधान गर्न आफूले भूमिका खेलेको बताउँदै पुरस्कार पाउने आशा व्यक्त गरेका छन् । तर, उनको दाबी र पुरस्कार प्राप्त गर्ने सम्भावनाबीच के सम्बन्ध रहन्छ भन्ने निर्णय नर्वेली नोबेल समितिको मूल्याङ्कनमा निर्भर हुनेछ ।
सन् २०१९ मा उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनसँग ट्रम्पले गरेको वार्तापछि उनलाई नोबेल शान्ति पुरस्कार दिनुपर्ने चर्चा बढेको थियो । उनका समर्थकहरूले उक्त वार्तालाई दुई देशबीचको तनाव कम गर्ने प्रयासका रूपमा व्याख्या गरेका थिए । जापानका तत्कालीन प्रधानमन्त्री सिन्जो आबेले समेत ट्रम्पलाई पुरस्कारका लागि मनोनयन गरेको बताइएको थियो ।
यस वर्ष ट्रम्पसँगै क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नी, पोप लियो चौधौँ र अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष केन्द्रजस्ता नाम पनि सम्भावित दाबेदारका रूपमा सार्वजनिक चर्चामा आएका छन् । यद्यपि, नोबेल समितिले यस वर्षका मनोनीत व्यक्तिको आधिकारिक सूची सार्वजनिक गरेको छैन । समितिको नियमअनुसार मनोनयनसम्बन्धी विवरण ५० वर्षसम्म गोप्य राखिन्छ । त्यसैले सार्वजनिक चर्चामा आएका नामलाई आधिकारिक मनोनयनको पुष्टि मान्न मिल्दैन ।
ट्रम्पले आफूले भारत–पाकिस्तानसहित आठवटा द्वन्द्व समाधान गर्न वा रोक्न भूमिका खेलेको दाबी गर्दै आएका छन् । तर, उनका केही दाबी र द्वन्द्व समाधानमा उनले खेलेको भूमिकाबारे अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा विवाद तथा फरक मत छन् । रोयटर्सका अनुसार केही क्षेत्रमा द्वन्द्व पुनः चर्किएको छ भने युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने उनको प्रतिबद्धता पनि पूरा भएको छैन ।
गत वर्षको नोबेल शान्ति पुरस्कार भेनेजुएलाकी विपक्षी नेतृ मारिया कोरिना माचाडोलाई प्रदान गरिएको थियो । उनले सन् २०२६ को जनवरीमा आफ्नो नोबेल पदक ट्रम्पलाई हस्तान्तरण गरेकी थिइन् । भेनेजुएलाको स्वतन्त्रताका लागि ट्रम्पले गरेको सहयोगप्रति सम्मान व्यक्त गर्न आफूले त्यसो गरेको माचाडोले बताएकी थिइन् । तर, पदक हस्तान्तरण हुँदैमा पुरस्कारको आधिकारिक विजेता परिवर्तन हुँदैन ।
नोबेल शान्ति पुरस्कार अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति, सहकार्य र द्वन्द्व न्यूनीकरणमा योगदान पुर्याउने व्यक्ति वा संस्थालाई प्रदान गरिन्छ । यस वर्षको पुरस्कार कसले प्राप्त गर्नेछ भन्ने विषयमा विश्वको ध्यान ओस्लोतर्फ केन्द्रित छ । ट्रम्पले पुरस्कार पाउने वा नपाउने भन्ने प्रश्नको उत्तर भने आज हुने आधिकारिक घोषणापछि मात्रै स्पष्ट हुनेछ ।
