विश्व खबर 
काठमाडौं– अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प इरानमाथि फेब्रुअरी १८ मा आक्रमण गर्ने वा नगर्ने भन्ने अवस्थामा रहँदा तेल आपूर्तिलाई लिएर गलत मूल्यांकन भइरहेको थियो ।
ऊर्जा मन्त्री क्रिस राइटले एक अन्तर्वार्तामा यदि, युद्ध भयो भने मध्यपूर्वबाट हुने तेल आपूर्तिमा असर पर्नेछ वा तेल बजारमा ठूलो गडबडी हुनेछ भन्नेमा उनलाई कुनै चिन्ता नभएको बताएका थिए ।
राइटले गत वर्ष जुनमा इजरायल र अमेरिकाले इरानमाथि आक्रमण गरेका थिए, त्यतिबेला पनि तेल बजारमा खासै असर नपरेको बताएका थिए । उनका अनुसार त्यस समयमा तेलको मूल्य थोरै बढेको थियो । तर, छिट्टै फेरि तल झरेको थियो ।
ट्रम्पका अन्य सल्लाहकारहरू पनि निजी रूपमा यस्तै राय राख्थे । चेतावनीहरूलाई बढाइचढाइ प्रस्तुत गरिएको र इरानले यसपटक पनि विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल आपूर्ति र ओसारपसार हुने समुद्री मार्गहरू बन्द गर्ने छैन भन्नेमा विश्वस्त थिए ।
तर, हालका दिनहरूमा यो गलत प्रमाणित भएको छ । इरानले होर्मुज जलमार्गबाट गुज्रने तेल ट्यांकरहरूमाथि आक्रमण गर्ने धम्की दिएको छ । यो त्यही महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग हो, जहाँबाट फारसको खाडीबाट निस्कने सबै जहाजहरू गुज्रिन्छन् ।
इरानको यी धम्कीहरूपछि खाडी क्षेत्रमा व्यावसायिक जहाजहरूको आवागमन लगभग रोकिएको छ । यस कारण तेलको मूल्य एक समय प्रतिब्यारेल ११० डलरसम्म पुगेको थियो । ट्रम्प प्रशासन अब आर्थिक संकटलाई नियन्त्रण गर्ने उपायहरू खोज्न जुटेको छ । यस संकटका कारण अमेरिकामा पेट्रोलको मूल्य बढेको छ ।
यो घटनाले ट्रम्प र उनका सल्लाहकारहरूले इरानले यस युद्धमा कस्तो प्रतिक्रिया दिनेछ भन्ने विषयको गलत अन्दाज लगाएको देखाउँछ । इरानले यस संघर्षलाई आफ्नो अस्तित्वसँग जोडिएको खतरा मानेको छ ।
इरानको जवाफ बढी आक्रामक
गत वर्ष जुनमा भएको १२ दिनको युद्धको तुलनामा यसपटक इरानले धेरै गुणा बढी आक्रामक प्रतिक्रिया दिएको छ । उसले अमेरिकाका सैन्य अखडाहरू, मध्यपूर्वका धेरै अरब देशका सहरहरू र इजरायलका घना बस्ती भएका इलाकाहरूमा मिसाइल र ड्रोन हमला गरेको छ ।
यी हमलाहरूका कारण अमेरिकी अधिकारीहरूले धेरै योजनाहरू तुरुन्तै परिवर्तन गर्नुपर्यो । केही स्थानहरूमा दूतावासहरू खाली गराउनुपर्यो र पेट्रोलको बढ्दो मूल्य नियन्त्रण गर्न नयाँ नीतिहरूमा काम गर्नुपर्यो ।
ट्रम्पसँग युद्ध अन्त्य गर्ने योजना छैन
यसैबीच, मंगलबार ट्रम्प प्रशासनका अधिकारीहरूले सांसदहरूलाई गोप्य कोठामा जानकारी दिएका थिए । त्यसपछि कनेक्टिकटका डेमोक्रेटिक सिनेटर क्रिस्टोफर मर्फीले सामाजिक सञ्जालमा लेख्दै प्रशासनसँग होर्मुज जलमार्गलाई पुनः सुरक्षित रूपमा खोल्ने कुनै योजना नभएको बताएका छन् ।
प्रशासनभित्रै पनि केही अधिकारीहरू युद्ध अन्त्य गर्ने कुनै खाका नदेखिएकोमा निराश छन् । यद्यपि, उनीहरू यो विषय सिधै राष्ट्रपति ट्रम्पसँग भन्न हिचकिचाइरहेका छन्, किनकि ट्रम्पले बारम्बार सैन्य अभियान पूर्णरूपमा सफल भएको दाबी गरिरहेका छन् ।
इरानलाई लिएर ट्रम्प र रक्षामन्त्रीको सोच फरक
ट्रम्प प्रायः धेरै ठूला लक्ष्यहरूको कुरा गर्छन् । उनी इरानमा यस्तो नेता आओस् भन्ने चाहन्छन्, जसले अमेरिकाको कुरा मानोस् । तर, विदेश मन्त्री मार्को रुबियो र रक्षा मन्त्री ट्रम्पसँग सहमत छैनन् ।
पीट हेगसेथले मंगलबार अमेरिकाले इराकमा जस्तो गल्ती इरानमा नगर्ने बताएका थिए । उनको भनाइमा इरानको मिसाइल शक्ति र सैन्य क्षमतालाई कमजोर बनाउनु नै वास्तविक उद्देश्य हो ।
यदि, यो पूरा भयो भने युद्ध अन्त्य गर्ने बाटो निस्कन सक्छ । हेगसेथले इरानले आफ्ना छिमेकी देशहरूमाथि जसरी सशक्त जवाफी हमला गर्यो, त्यसको तीव्रताको अन्दाज पेन्टागनलाई पूर्ण रूपमा नभएको स्वीकार गरेका थिए ।
तेल आपूर्तिमा परेको असरबाट ट्रम्प रुष्ट
यसैबीच, ट्रम्पले तेल आपूर्तिमा युद्धको असर परेकोमा आफू रुष्ट भएको बताएका छन् । उनले फक्स न्युजसँग कुरा गर्दै तेल ट्यांकरका चालक दलका सदस्यहरूले ‘अलि हिम्मत देखाउनुपर्ने’ र होर्मुज जलमार्गबाट आवतजावत गरिरहनुपर्ने बताएका छन् ।
केही सैन्य सल्लाहकारहरूले युद्धअघि नै इरानले धेरै आक्रामक जवाफ दिनसक्ने चेतावनी दिएका थिए । तर, अन्य केही सल्लाहकारहरूलाई यदि, इरानका शीर्ष नेताहरूलाई मारियो भने उनीहरूको ठाउँमा आउने नेताहरू बढी व्यावहारिक हुनेछन् र युद्ध अन्त्य गर्ने कोसिस गर्नेछन् भन्ने विश्वास थियो ।
जब ट्रम्पलाई युद्धका कारण तेलको मूल्य बढ्नसक्ने बताइएको थियो, उनले यसलाई अस्थायी समस्या भन्दै खासै महत्व दिएका थिएनन् ।
समुद्री बारुदी सुरुङ बिछ्याउँदै इरान
अमेरिकी ऊर्जा मन्त्री क्रिस राइटले मार्च १० मा सामाजिक सञ्जालमा लेख्दै अमेरिकी नौसेनाले एउटा तेल ट्यांकरलाई सुरक्षित रूपमा होर्मुज जलसन्धि पार गराएको बताएका थिए ।
यो पोस्टपछि तेल बजारमा उत्साह छायो, तर पछि अन्य अधिकारीहरूले त्यस्तो कुनै ‘एस्कर्ट अपरेसन’ नभएको बताएपछि राइटले पोस्ट हटाउनुपर्यो र बजार पुनः अस्थिर भयो ।
अमेरिकी गुप्तचर निकायहरूले इरानले जलमार्गमा समुद्री बारुदी सुरुङहरू बिछ्याउने तयारी गरिरहेको जानकारी पाएका छन् ।
अमेरिकी सेनाले मंगलबार साँझ जलमार्गनजिकै इरानका १६ वटा त्यस्ता जहाजहरूलाई निशाना बनाएको छ, जुन बारुदी सुरुङ बिछ्याउने तयारीमा थिए ।
युद्ध अन्त्य गर्नु अमेरिकाका लागि अनिवार्य
अमेरिकालाई युद्ध अन्त्य गर्ने बाटो खोज्नुपर्ने आवश्यकता बढेको छ । तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढिरहेको छ । र, अमेरिकाले ठूलो मात्रामा महँगा हतियारहरू प्रयोग गरिरहेको छ ।
पेन्टागन अधिकारीहरूले सांसदहरूलाई बताएअनुसार युद्धको पहिलो दुई दिनमै करिब ५.६ अर्ब डलर बराबरका हतियारहरू प्रयोग भइसकेका छन् । यो आँकडा पहिले सार्वजनिक गरिएको भन्दा निकै बढी हो ।
अर्कोतर्फ इरानका अधिकारीहरू अझै पनि कडा अडानमा छन् । इरानका वरिष्ठ राष्ट्रिय सुरक्षा अधिकारी अली लारिजानीले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, “होर्मुज जलमार्ग कि त सबैका लागि शान्ति र समृद्धिको बाटो बन्नेछ, वा युद्ध चाहनेहरूका लागि हार र दुःखको बाटो ।” –द न्युयोर्क टाइम्स
