विश्व खबर 
काठमाडौं– विद्रोहको आरोपमा आजीवन कारावासको सजाय सुनाइएपछि दक्षिण कोरियाका अपमानित पूर्वराष्ट्रपति युन सुक येओलले सन् २०२४ को मार्सल ल घोषणाबाट उत्पन्न भएको राजनीतिक उथलपुथल र जनअसन्तुष्टिका लागि शुक्रबार गहिरो माफी माग्नुभएको छ ।
सजाय सुनाइएको एक दिनपछि उनले आफ्नो निर्णयले देशलाई ठूलो सामाजिक लागत बेहोर्न बाध्य पारेको स्वीकार गर्दै त्यसबाट निम्तिएको ‘निराशा र कठिनाइ’ प्रति दुःख व्यक्त गरेका छन् ।
सियोल केन्द्रीय जिल्ला अदालतले बिहीबार युनलाई डिसेम्बर २०२४ मा संसद्लाई लामो समयसम्म निष्क्रिय बनाउने उद्देश्यले विद्रोहको नेतृत्व गरेको ठहर गर्दै दोषी ठहर गरेको थियो ।
अदालतका अनुसार उनले शासन सञ्चालनमा अवरोध आएको भन्दै सैन्य बल परिचालन गरेर निर्वाचित संस्थालाई निष्क्रिय बनाउने प्रयास गरेका थिए ।
फैसला सार्वजनिक भएपछि आफ्ना वकिलमार्फत जारी वक्तव्यमा युनले राष्ट्रलाई जोगाउने संकल्पका बाबजुद आफ्नै कमजोरीका कारण जनतालाई पीडा पुगेको बताए । ‘राष्ट्रलाई बचाउने मेरो संकल्प हुँदाहुँदै पनि, मेरा आफ्नै कमजोरीका कारण मैले मानिसहरूलाई निम्त्याएको निराशा र कठिनाइहरूका लागि म गहिरो माफी माग्छु,’ उनको वक्तव्यमा उल्लेख छ । यद्यपि उनले सैन्य शासन लागू गर्ने प्रयास ‘राष्ट्रको खातिर मात्र’ गरिएको कदम भएको दाबी दोहोर्याए ।
उनले अदालतको निर्णयलाई ‘स्वीकार गर्न गाह्रो’ भएको प्रतिक्रिया दिए, तर अपिलगर्छन् वा गर्दैनन् भन्नेबारे कुनै स्पष्ट संकेत दिएका छैनन् । ६५ वर्षीय युन कहिले प्यारोलका लागि योग्य हुनुहुन्छ भन्ने प्रष्ट नभए पनि दक्षिण कोरियामा आजीवन कारावास भोगिरहेका अधिकांश कैदीहरूले सामान्यतः २० वर्षपछि आवेदन दिन सक्ने कानूनी व्यवस्था छ ।
अध्यक्ष न्यायाधीश जी ग्वी–योनले फैसलामा युनले राजनीतिक विरोधीहरूलाई चुप लगाउने अभिप्रायले संसद् भवनमा सेना पठाएको उल्लेख गरे । ‘अदालतले विधानसभालाई धेरै समयसम्म निष्क्रिय बनाउने अभिप्राय राखिएको पत्ता लगाएको छ,’ उनले सियोल सेन्ट्रल डिस्ट्रिक्ट कोर्टमा सुनुवाइका क्रममा भने ।
न्यायाधीशका अनुसार मार्सल ल घोषणाले ठूलो सामाजिक र राजनीतिक मूल्य चुकाउनुपरेको थियो र प्रतिवादीबाट स्पष्ट पश्चात्तापको संकेत फेला पार्न कठिन देखिएको थियो ।
मार्सल ल घोषणापछि देशव्यापी आकस्मिक प्रदर्शन सुरु भएका थिए । यसले शेयर बजारलाई अस्थिर बनाएको थियो भने संयुक्त राज्य अमेरिकाजस्ता प्रमुख सैन्य साझेदारहरूलाई समेत चासो र चिन्तामा पारेको थियो ।
अभियोजकहरूले युनलाई ‘तानाशाही र दीर्घकालीन शासनलाई लक्षित शक्तिको लालसा’ द्वारा सञ्चालित विद्रोहको नेतृत्व गरेको आरोप लगाउँदै मृत्युदण्डको माग गरेका थिए । तर दक्षिण कोरियाले मृत्युदण्डमा अनौपचारिक रोक लगाएको छ र अन्तिम पटक सन् १९९७ मा मात्रै मृत्युदण्ड कार्यान्वयन गरिएको थियो ।
मार्सल ल संकटताका युन अलोकप्रिय राष्ट्रपति रहेका थिए । संसद्मा उनकै पार्टीका सांसदहरूले बजेटसम्बन्धी उपायहरू अवरुद्ध गरेका थिए र प्रशासनका प्रमुख व्यक्तिहरूमाथि महाभियोगको प्रस्ताव अघि बढाएका थिए । यस्तो पृष्ठभूमिमा वरिष्ठ सैन्य अधिकारीहरूको समर्थनमा उनको विधानसभा भवन नियन्त्रणमा लिन र आलोचकहरूलाई पक्राउ गर्न सेना पठाउने निर्णय गरेका थिए ।
युनले विपक्षी नेतृत्वको ‘विधायी तानाशाही’ विरुद्ध ‘स्वतन्त्रताको रक्षा’ गर्न कदम चालेको तर्क गर्दै निरन्तर गलत काम गरेको अस्वीकार गर्दै आएका थिए। डिसेम्बर ३, २०२४ को मध्यराततिर टेलिभिजन सम्बोधनमार्फत उहाँले उत्तर कोरियाको प्रभाव र अस्पष्ट ‘राज्यविरोधी शक्ति’ को खतरा औंँल्याउँदै नागरिक सरकार निलम्बन गरी सैन्य शासन सुरु गर्ने घोषणा गरेका थिए ।
तर सांसदहरू आपतकालीन मतदानका लागि संसद् भवनमा भेला भएपछि करिब छ घण्टामै मार्सल ल हटाइएको थियो । मार्सल ल ले दक्षिण कोरियाली लोकतन्त्रमा गहिरो बहस र राजनीतिक ध्रुवीकरण निम्त्याएको थियो ।
