काठमाडौं– नेकपा (माओवादी केन्द्र) भित्र नेतृत्वबारे असन्तुष्टि चुलिँदै जाँदा उपमहासचिव जनार्दन शर्मा, नेकपा महासचिव नेत्रविक्रम चन्द ‘विप्लव’ र एकीकृत समाजवादीका महासचिव घनश्याम भुसालबीचको सहकार्य गहिरिँदै गएको छ।
पार्टीभित्रै सार्वजनिक रूपमा आरोप–प्रत्यारोप चल्न थालेपछि माओवादीभित्रको आन्तरिक राजनीति थप जटिल बन्दै गएको छ।
पार्टीभित्रै नेतृत्वमाथि प्रश्न
माओवादीका उपमहासचिव जनार्दन शर्माले गत साउन ७ गते आयोजित पुष्पलाल स्मृति दिवसको कार्यक्रममा पार्टी नेतृत्वमाथि सीधा प्रश्न उठाए। उनले कम्युनिस्ट पार्टीभित्र “जनवाद समाप्त भई केवल केन्द्रीयता मात्र बाँकी रहेको” भन्दै नेतृत्वको कार्यशैलीलाई “नोकरशाही केन्द्रीयता र सामन्ती निरंकुशता” को संज्ञा दिए।
“कम्युनिस्ट पार्टी फेरि सामन्ती झुण्डजस्ता बन्न थालेको अवस्था भयावह छ,” शर्माले भने, “सुशासनको सवालमा हामीले आफैँबाट सुरु गर्नुपर्छ। त्यसका लागि पार्टीभित्रका व्यक्ति होइन, बाहिरका स्वतन्त्र निकायबाट छानबिन हुनुपर्छ।”
शर्माको यस्तो आलोचनालाई पार्टी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले सार्वजनिक मञ्चमै खारेज गरे। उनले फरक मत राख्नेलाई “सिँगौरी खेल्न दिएको” तर्क गर्दै आफूले उदार वातावरण बनाएको दाबी गरे। “मैले परामर्शका नाममा डेढ महिना देशभर घुमेँ, योभन्दा बढी जनवाद के हो?” प्रचण्डको प्रश्न थियो।
सामाजिक सञ्जालमा आरोप–प्रत्यारोप
पार्टीभित्रको यो विवाद सामाजिक सञ्जालमा तीव्र वाकयुद्धका रूपमा देखिएको छ। एकातिर प्रचण्ड निकट नेताहरूले “गुटबन्दी गर्दै पार्टी विभाजन गर्न खोजिएको” आरोप लगाइरहेका छन् भने अर्कोतर्फ शर्मापक्षधरहरूले “प्रश्न उठाउनेलाई विभाजनकारी भनेर चित्रित गर्ने प्रवृत्तिको विरोध” गरिरहेका छन्।
पार्टी सचिवालयका सदस्य सुदन किरातीले भने, “प्रश्न गर्नेहरूलाई विभाजनकारी भन्ने प्रवृत्तिको सशक्त वैचारिक प्रतिवाद गरौँ। नेतृत्व जुगौँसम्म बचाउन चाकडी होइन, विवेक चाहिन्छ।”
भित्रभित्रै शक्ति संघर्ष
गत वर्ष साउन २६ गते स्थायी समिति बैठकमा शर्माले प्रस्तुत गरेको १४ बुँदे प्रस्ताव र पछिल्लो समय सुदूरपश्चिम पुगेको घटनाले उनी नेतृत्वसँग टाढिँदै गएको देखिएको छ।
उनले “नेतृत्व विधि र पद्धतिअनुसार चल्नुपर्छ” भन्दै वर्तमान पार्टी संकटको कारण नेतृत्वकै कमजोरी रहेको तर्क गर्दै आएका छन्।
“२०६४ मा १२० सिट जित्ने पार्टी २०७९ मा १८ सिटमा खुम्चियो। गम्भीर समीक्षा गरौँ भनेको पार्टी विभाजनको आरोप लगाइन्छ,” शर्माले भनेका छन्।
शर्मा सुदूरपश्चिममा व्यापारी टीकाराम जैसीको घरमा शोक व्यक्त गर्न पुगेको विषयमा पनि पार्टीभित्र अनुसन्धान गरिएको आरोप लागेपछि विवाद थपिएको हो। यद्यपि प्रचण्ड सचिवालयले यसबारे कुनै निर्देशन नदिएको स्पष्ट पारेको छ।
वामपन्थी ध्रुवीकरणको संकेत
शर्मा, भुसाल र विप्लवबीच पछिल्लो समय भएका गोप्य भेटवार्ताले नयाँ वामपन्थी ध्रुवीकरणको संकेत दिएको छ।
विप्लवका सचिवालय सदस्य नारायण चन्दका अनुसार दोस्रो पुस्ताका नेतासँगको छलफलमा “नयाँ धारबाट कम्युनिस्ट आन्दोलन अघि बढाउने सहमति” बन्न थालेको छ।
“पहिलो पुस्ताबाट अब आन्दोलन अघि बढ्दैन। दोस्रो पुस्ताले नेतृत्व सम्हाल्नुपर्छ,” चन्दले भने, “सकारात्मक छलफल भइरहेको छ। केही नतिजा निस्कन सक्छ।”
विप्लवसँग एमाले महासचिव शंकर पोखरेल, माओवादी नेताहरू वर्षमान पुन र जनार्दन शर्माबीच भएको भेटवार्ता पनि वाम धारलाई पुनर्संरचना गर्ने सन्देशका रूपमा हेरिएको छ।
एकता असफलतामा प्रचण्डको दोष ?
माओवादीसँग एकताको निर्णय गरिसकेको विप्लव समूह अहिले प्रचण्ड नेतृत्वसँग असन्तुष्ट छ।
पार्टी एकताको विषयमा प्रचण्डकै उदासीनताका कारण वार्ता अगाडि बढ्न नसकेको विप्लव पक्षको आरोप छ।
“केन्द्रीय समिति बैठकले माओवादीसँग एकताको ढोका खुला राखेको छ,” विप्लव सचिवालय स्रोतको भनाइ छ, “तर प्रचण्डको रूखो व्यवहारले सम्भावना समाप्त भएको जस्तो देखिएको छ।”
नयाँ मोर्चा वा सशक्त विपक्ष ?
राजनीतिक विश्लेषकहरू भन्छन्—भित्रभित्रै तयार हुँदै गएको विप्लव–भुसाल–शर्मा ध्रुवीकरणले निकट भविष्यमै नयाँ मोर्चा घोषणा गर्ने सम्भावना बढेको छ।
माओवादीका सचिव राम कार्की भन्छन्, “सत्तारूढ पार्टीहरूमा उकुसमुकुसको अवस्था छ। यस्तो बेला तीन नेता एउटै लाइनमा देखिनु आफैँमा नयाँ सुरुवात हो।”
तर कार्कीले कम्युनिस्ट पार्टीहरूको विखण्डनले सशक्त विकल्प दिन नसकेको अतीत सम्झाउँदै पुनरावलोकन आवश्यक भएको बताए।
“विभाजनले शक्ति बढाएको होइन। गल्ती कहाँ भयो, समीक्षा आवश्यक छ,” कार्कीको भनाइ छ।






















