विश्व खबर 
काठमाडौं- पछिल्लो १३ वर्षमा भारतीय गोर्खा सेनाबाट अवकास पाएका नेपाली (भूतपूर्व गोर्खा सैनिक) ले पेन्सनबापत करिब ५ खर्ब रुपैयाँ नेपालमा भित्र्याएका छन् ।
काठमाडौंस्थित भारतीय दूतावासको तथ्याङ्क अनुसार आर्थिक वर्ष सन् २०१०–११ देखि २०२२–२३ को डिसेम्बरसम्मको अवधिमा नेपालका भूपू गोर्खा सैनिकलाई पेन्सनबापत भारतले ४ खर्ब ९५ अर्ब ३ करोड रुपैयाँ उपलब्ध गरेको छ ।
अर्थात, पछिल्लो १३ वर्षमा प्रत्येक वर्ष औसतमा ३८ अर्ब ७ करोड रुपैयाँभन्दा बढी रकम भूपू गोर्खा सैनिकले पेन्सनबापत भारतबाट नेपाल भित्र्याउने गरेका छन् ।
पछिल्लो पाँच वर्षमा त प्रत्येक वर्ष ५० अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रकम पूर्व गोर्खा सैनिकले पेन्सन स्वरुप भारतबाट ल्याउने गरेका छन् । भारतीय दूतावासका अनुसार, नेपालमा पेन्सन बुझ्ने भूतपूर्व गोर्खा सैनिक तथा तीनका परिवारको संख्या एक लाख २० हजारभन्दा बढी छ ।
सन् १८१६ मा नेपाल र बेलायतबीच सुगौली सन्धि भएपछि बेलायतले नेपाली युवाहरुलाई गोर्खा सैनिकको नाममा भर्ती गर्न थालेको हो । त्यतिबेला भारत, बेलायतको उपनिवेश थियो । सन् १९४७ मा भारत बेलायतबाट स्वतन्त्र भएपछि भारतले पनि नेपाली युवालाई गोर्खा सैनिकको नाममा भर्ती गर्न थालेको थियो ।
सन् १९५० को नेपाल, भारत र बेलायतबीचको त्रिपक्षीय सम्झौताले नेपाली युवालाई गोर्खा सैनिकको नाममा आफ्नो सेनामा भर्ती गर्न भारतलाई सहज बनाएको थियो । बेलायत र भारत दुवै देशले गोर्खा भर्तीलाई हालसम्म निरन्तरता दिँदै आएका छन् ।
सन् १९४९ सम्म भारतीय सेनाबाट अवकास प्राप्त गरेका भूपू गोर्खा सैनिकलाई चान्सरीले पेन्सन उपलब्ध गराउँथे । त्यतिबेला पेन्सन पाउने नेपाली भूपू गोर्खा सैनिकको संख्या मात्र ८ हजार थियो ।
सन् १९४९ मा पेन्सन वितरणको जिम्मेवारी सैन्य सहचरीलाई दिइएको थियो । पेन्सन प्राप्त गर्नेहरुको संख्या निरन्तर बढ्न थालेपछि सन् १९५५ बाट नेपालमा कार्यालय स्थापना गरी भारतले भूपू गोर्खा सैनिकलाई पेन्सन उपलब्ध गराउन थाल्यो ।
भारतले काठमाडौं, पोखरा र धरानबाट भूपू गोर्खा सैनिकलाई पेन्सन वितरण गर्दै आएको छ । यतिखेर पेन्सन लिने भूपू गोर्खा सैनिकको संख्या १ लाख २० हजार ६८९ छ । काठमाडौंबाट ४७ हजार २६३, पोखराबाट ५८ हजार ९६ र धरानबाट १५ हजार ३३० जनाले पेन्सन बुझ्ने गर्छन् ।
आर्थिक वर्ष सन् २०२२–२३ (अप्रिलदेखि डिसेम्बरसम्म) को पहिलो ९ महिनामा भूपू गोर्खा सैनिकले ४७ अर्ब रुपैयाँ पेन्सन बुझेका छन् । जनवरी, प्रेबुअरी र मार्च महिनाको तथ्याङ्क यसमा जोड्न बाँकी छ ।
अघिल्लो आर्थिक वर्ष सन् २०२१–२२ (मार्च–अप्रिल) मा भारतले नेपालमा रहेका भूपू गोर्खा सैनिकलाई पेन्सन स्वरुप ५२ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँ उपलब्ध गरेको थियो । उक्त वर्ष एक जना भूपू गोर्खा सैनिकले औसतमा ४ लाख ३४ हजार ४२२ रुपैयाँ पेन्सन बुझेका थिए ।
काठमाडौंस्थित भारतीय दूतावासको तथ्याङ्क अनुसार, आर्थिक वर्ष सन् २०१०–११ मा १७ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ, २०११–१२ मा १९ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ, २०१२–१३ मा २२ अर्ब १८ करोड रुपैयाँ, २०१३–१४ मा २५ अर्ब ११ करोड रुपैयाँ, २०१४–१५ मा २७ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ र २०१५–१६ मा ३१ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँ पेन्सन बुझेका छन् ।
यस्तै, आर्थिक वर्ष सन् २०१६–१७ मा ४४ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ, २०१७–१८ मा ४६ अर्ब ७६ करोड रुपैयाँ, २०१८–१९ मा ५५ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ, २०१९–२० मा ५३ अर्ब ६९ करोड रुपैयाँ, २०२०–२१ मा ५१ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ र २०२१–२२ मा ५२ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँ पेन्सन् भूपू गोर्खा सैनिकले बुझेका छन् ।
