images
images
  • नयाँ नेपाल, पुरानो छिमेकीः बालेनको भारत भ्रमणबारे पश्चिमा सञ्चारमाध्यमहरुको विश्लेषण

    काठमाडौं– नेपालका प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको भारत भ्रमणलाई अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले सामान्य कूटनीतिक भ्रमणका रूपमा मात्र हेरेका छैनन्। विशेषगरी बेलायतको बीबीसी, अमेरिकी समाचार संस्था रोयटर्स र जर्मनीको डीडब्ल्यूले बालेन्द्र शाहको उदय, नेपालको बदलिँदो राजनीतिक परिस्थिति, भारतसँगको सम्बन्ध, चीनको प्रभाव र नेपालको स्वतन्त्र विदेशनीतिलाई जोडेर व्याख्या गरेका छन्।

    यी सञ्चारमाध्यमको समाचार र विश्लेषणलाई हेर्दा एउटा महत्त्वपूर्ण प्रश्न देखिन्छ- बालेन्द्र शाह भारतसँग सम्बन्ध सुधार्न दिल्ली पुगेका हुन् कि नेपालको राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राखेर नयाँ सम्बन्धको आधार तयार गर्न ?

    पश्चिमी सञ्चारमाध्यमले उठाएका मुख्य विषयलाई तथ्यसहित यसरी बुझ्न सकिन्छ।

    बीबीसी लेख्छ- नयाँ नेपाल, पुरानो छिमेकी

    बीबीसीका ग्लोबल अफेयर्स संवाददाता अनबरासन एथिराजनले नोभेम्बर २० मा प्रकाशित विश्लेषणमा बालेन्द्र शाहको भारत भ्रमणलाई नयाँ राजनीतिक नेतृत्व र पुरानो शक्तिशाली छिमेकीबीचको सम्बन्ध परीक्षणका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।

    बीबीसीको विश्लेषणको मुख्य सन्देश तीनवटा पक्षमा केन्द्रित छ।

    क) सम्बन्धमा नयाँ सुरुवातः नेपालमा नयाँ पुस्ताको नेतृत्व स्थापित भएपछि भारतसँग उच्चस्तरीय संवाद हुन लागेको छ। यसले दुई देशबीचको सम्बन्धमा सुधारको सम्भावना बढाएको छ।

    ख) व्यापार र सम्पर्क सञ्जालः व्यापार, कनेक्टिभिटी र क्षेत्रीय सहकार्य भ्रमणका प्रमुख एजेन्डा हुन्।

    ग) नेपालको राष्ट्रिय स्वार्थः नयाँ नेतृत्वले भारतसँग सम्बन्ध राख्दा आफ्नो राष्ट्रिय प्राथमिकतालाई कसरी स्थापित गर्छ भन्ने कुरा महत्त्वपूर्ण हुनेछ।

    बीबीसीले भ्रमणलाई केवल मोदी र बालेनबीचको भेटका रूपमा नभई नेपालले आफ्नो पुरानो छिमेकीसँग सम्बन्धको नयाँ आधार खोज्ने अवसरका रूपमा हेरेको छ।

    यसको अर्थ भारतसँग निकटता बढाउनु मात्रै बालेनको सफलता होइन। नेपालले आफ्नो आवश्यकता र प्राथमिकता कति प्रभावकारी रूपमा प्रस्तुत गर्न सक्छ भन्ने पनि परीक्षण हुनेछ।

    रोयटर्स : बाढीपछिको पुनर्निर्माण, व्यापार र ऊर्जा भ्रमणका मुख्य प्राथमिकता

    रोयटर्सले बालेन्द्र शाहको भारत भ्रमणलाई मुख्यतः आर्थिक र रणनीतिक दृष्टिकोणबाट विश्लेषण गरेको छ।

    रोयटर्सका पत्रकार गोपाल शर्माको रिपोर्टअनुसार प्रधानमन्त्री शाहले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग अगस्टमा आएको विनाशकारी बाढीपछिको पुनर्निर्माण सहयोग, व्यापार, पूर्वाधार र ऊर्जा क्षेत्रबारे छलफल गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

    क) बाढीपछिको पुनर्निर्माणः सन् २०२६ अगस्टको विनाशकारी बाढीमा करिब १ हजार ५०० जनाको मृत्यु भएको र ५ हजार २०० भन्दा बढी बेपत्ता रहेको रिपोर्टमा उल्लेख छ। सडक, पुल, विद्युत् आयोजना, कृषि क्षेत्र र आवासमा ठूलो क्षति पुगेको छ।

    यसले शाह सरकारको सबैभन्दा ठूलो चुनौतीका रूपमा पुनर्निर्माणलाई स्थापित गरेको छ।

    ख) भारतको आर्थिक महत्त्वः रोयटर्सका अनुसार भारत नेपालको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार र प्रमुख द्विपक्षीय सहायता प्रदायक मुलुक हो। त्यसैले भारतसँगको सम्बन्ध नेपालको आर्थिक पुनर्निर्माणका लागि पनि महत्त्वपूर्ण छ।

    ग) चीनसँगको रणनीतिक प्रतिस्पर्धाः रोयटर्सले नेपालमा भारत र चीनबीच प्रभाव विस्तारको प्रतिस्पर्धालाई पनि उल्लेख गरेको छ।

    यसले बालेन सरकारको भारत भ्रमणलाई केवल दुई देशबीचको आर्थिक सहकार्यमा सीमित नराखी क्षेत्रीय भू-राजनीतिसँग समेत जोडेको छ।

    घ) हवाई मार्गको विषयः नेपालले पश्चिम भारतबाट भैरहवा र पोखरासम्म व्यावसायिक उडानका लागि थप हवाई प्रवेश मार्ग मागिरहेको विषयलाई पनि रोयटर्सले प्राथमिकताका साथ उठाएको छ।

    यसले नेपालको पर्यटन, अन्तर्राष्ट्रिय उडान र आर्थिक गतिविधिमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्छ।

    एसोसिएटेड प्रेस लेख्छ- नयाँ पुस्ताको राजनीतिक उदय र भारतसँगको सम्बन्ध

    एसोसिएटेड प्रेसले बालेन्द्र शाह प्रधानमन्त्री बनेको घटनालाई नेपालको राजनीतिक इतिहासमा नयाँ पुस्ताको उदयका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।

    एपीले मोदीले शाहलाई बधाई दिँदै नेपाल-भारत सम्बन्ध अझ सुदृढ हुने विश्वास व्यक्त गरेको पनि उल्लेख गरेको छ। यसले भारतसँगको सम्बन्धमा नयाँ राजनीतिक नेतृत्वको आगमनले कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने विषयलाई अन्तर्राष्ट्रिय चासोको विषय बनाएको देखिन्छ।

    नेपालले बाढी पुनर्निर्माणका लागि भारतसँग करिब २ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको सहयोग प्रस्ताव गरेको विषय काठमाडौं पोस्टले नोभेम्बर ६ को रिपोर्टमा उल्लेख गरेको छ। प्रस्तावमा १ अर्ब डलर सहुलियतपूर्ण ऋण, ५० करोड डलर अनुदान र थप ५० करोड डलर पुनर्निर्माण तथा पुनःस्थापनाका लागि माग गरिएको छ।

    बालेन्द्रले प्रधानमन्त्री बनेपछि परम्परागत राजनीतिक शैलीभन्दा फरक व्यवहार देखाउँदै आएका छन्।

    प्रतिक्रिया दिनुहोस्
    images
    images