विश्व खबर 
काठमाडौं – नेपालको कुल सार्वजनिक ऋण पहिलोपटक ३० खर्ब रुपैयाँ नाघेको छ । सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालयका अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को असोज मसान्तसम्म सरकारको कुल सार्वजनिक ऋण ३० खर्ब ९ अर्ब ११ करोड ६६ लाख रुपैयाँ पुगेको हो । यो कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को ४५.५९ प्रतिशत हो ।
गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को असार मसान्तसम्म सरकारको सार्वजनिक ऋण २९ खर्ब ८१ अर्ब ७० करोड २८ लाख रुपैयाँ थियो । त्यसयता तीन महिनामा सरकारले १ खर्ब २३ अर्ब ३२ करोड ५८ लाख रुपैयाँ बराबरको नयाँ ऋण प्राप्त गरेको छ । यही अवधिमा पुरानो ऋणको साँवा भुक्तानीमा ७७ अर्ब ७४ करोड ७८ लाख रुपैयाँ खर्च भएको छ ।
यस अवधिमा विदेशी विनिमय दरमा भएको परिवर्तनका कारण वैदेशिक ऋण दायित्व भने १८ अर्ब १६ करोड ४२ लाख रुपैयाँले घटेको कार्यालयले जनाएको छ । नयाँ ऋण प्राप्ति, साँवा भुक्तानी र विनिमय दरको प्रभाव समायोजन गर्दा असार मसान्तको तुलनामा सार्वजनिक ऋण २७ अर्ब ४१ करोड ३८ लाख रुपैयाँले बढेको देखिन्छ ।
कुल सार्वजनिक ऋणमध्ये वैदेशिक ऋणको हिस्सा ५३.१३ प्रतिशत र आन्तरिक ऋणको हिस्सा ४६.८७ प्रतिशत छ । जीडीपीको अनुपातमा आन्तरिक ऋण २१.३७ प्रतिशत र वैदेशिक ऋण २४.२२ प्रतिशत रहेको छ । यसले नेपालको सार्वजनिक ऋणमा बाह्य स्रोतको हिस्सा अझै बढी रहेको देखाउँछ ।
असोज मसान्तसम्म सरकारको आन्तरिक ऋण १४ खर्ब १० अर्ब ३१ करोड ९ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । गत असार मसान्तमा यस्तो ऋण १३ खर्ब ७५ अर्ब ४१ करोड ५९ लाख रुपैयाँ थियो । तीन महिनाको अवधिमा आन्तरिक ऋण ३४ अर्ब ८९ करोड ५० लाख रुपैयाँले बढेको हो ।
समीक्षा अवधिमा सरकारले १ खर्ब रुपैयाँ आन्तरिक ऋण उठाएको छ। पुरानो आन्तरिक ऋणको साँवा भुक्तानीमा भने ६५ अर्ब १० करोड ५० लाख रुपैयाँ खर्च गरेको छ। नयाँ ऋण प्राप्ति र साँवा भुक्तानीको अन्तरका कारण आन्तरिक ऋणको दायित्व बढेको हो ।
वैदेशिक ऋणतर्फ असोजसम्म सरकारले २३ अर्ब ३२ करोड ५८ लाख रुपैयाँ प्राप्त गरेको छ । यस अवधिमा १२ अर्ब ६४ करोड २८ लाख रुपैयाँ बराबरको साँवा भुक्तानी भएको छ । तर विदेशी विनिमय दरमा भएको परिवर्तनले वैदेशिक ऋणको रुपैयाँमा गणना हुने दायित्व घटाएको छ ।
चालु आर्थिक वर्षमा सरकारले कुल ६ खर्ब ५८ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी सार्वजनिक ऋण उठाउने लक्ष्य राखेको छ । असोजसम्म प्राप्त भएको १ खर्ब २३ अर्ब ३२ करोड ५८ लाख रुपैयाँ वार्षिक लक्ष्यको करिब १८.७३ प्रतिशत हो । वैदेशिक ऋण प्राप्ति भने वार्षिक लक्ष्यको ९.३९ प्रतिशतमा सीमित छ ।
सरकारले चालु आर्थिक वर्षका लागि तय गरेको ऋण उठाउने लक्ष्यअनुसार अझै ५ खर्ब ३४ अर्ब ९५ करोड रुपैयाँभन्दा बढी ऋण प्राप्त गर्न बाँकी रहेको छ । सार्वजनिक ऋणको आकार बढ्दै जाँदा त्यसको साँवा तथा ब्याज भुक्तानीका लागि बजेटमा पर्ने दबाब र ऋणको प्रभावकारी उपयोगको विषय पनि महत्त्वपूर्ण बन्दै गएको छ ।
सम्पादकीय टिप्पणीः सार्वजनिक ऋण ३० खर्ब नाघेको तथ्यसँगै असारदेखि असोजसम्मको खुद वृद्धि २७ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ भएको हिसाब मिलाइएको छ । नयाँ ऋण प्राप्ति १ खर्ब २३ अर्ब रुपैयाँ हुनु र कुल ऋण त्यति नै बढ्नु एउटै कुरा होइनस साँवा भुक्तानी तथा विनिमय दरको प्रभावले खुद वृद्धि फरक परेको हो ।
