विश्व खबर 
काठमाडौं । बडा दशैँको पहिलो दिन अर्थात(प्रतिपदा)मा घर घरमा घटस्थापना गरि जमरा राख्ने प्रचल रहेको छ।
हिन्दू धर्मग्रन्थ अनुसार जौलाई ’सर्वौषधि’ र अन्नको राजा मानिन्छ। जमरामा धान वा चामल कतिपय ठाउँमा परम्पराअनुसार प्रयोग गरिन्छ। केही समुदायमा गहँुपनि मिसाउने चलन छ। त्यसपछि मकैको परम्पराअनुसार प्रयोग गरिन्छ।
पौराणिक कथा अनुसार सृष्टिको सुरुवातमा ब्रह्माजीले सबैभन्दा पहिले जौको उत्पत्ति गरेका थिए। त्यसैले घटस्थापनाको दिन जौ छरेर प्रकृतिको पूजा गरिन्छ र यसलाई नवदुर्गा भवानीको प्रिय वस्तु एवं समृद्धिको प्रतीक मानिन्छ।
अँध्यारो स्थानमा उमारिएको जमरामा क्लोरोफिलको मात्रा बढी हुन्छ। वैज्ञानिक दृष्टिकोणबाट जौको जमरा स्वास्थ्यका लागि असाध्यै फाइदाजनक मानिन्छ। यसमा भिटामिन, एन्टिअक्सिडेन्ट र मिनरल्स प्रचुर मात्रामा पाइन्छ। आजभोलि धेरैले यसलाई सुकाएर वा जुस बनाएर विभिन्न रोगको औषधिको रूपमा पनि प्रयोग गर्छन्।
जमरा राख्नका लागि आवश्यक सामग्रीमा चोखो र अर्गानिक जौको बीउ (कतै कतै गहुँ र मकै पनि मिसाउने गरिन्छ तर मुख्य रूपमा जौ नै उत्तम मानिन्छ।, चोखो नदी वा पवित्र स्थलबाट ल्याइएको बालुवा वा पञ्चमाटो, माटोको वा काठको चौडा भाँडो (दियो, कलश र पूजा सामग्री आवश्यक पर्छ ।
घटस्थापना गर्नुभन्दा अघिल्लो रात वा करिब ८ देखि १० घण्टा अगाडि जौको बीउलाई सफा पानीमा भिजाएर राख्नुपर्छ। यसले गर्दा बीउ सजिलै र चाँडो उम्रिन्छ।
घटस्थापना गर्ने र जमरा छर्ने विधि
घटस्थापनाको दिन बिहानै नुहाइधुवाइ गरी पूजाकोठा सफा गर्ने , जमरा राख्ने भाँडोमा सुरुमा बालुवा वा माटोको पत्र बनाउन आवश्यक पर्छ । भिजाएको जौको बीउलाई समान रूपले छर्ने र फेरि माथिबाट हल्का माटो वा बालुवाले ढाकिदिनु पर्छ
भाँडोको बिचमा जलले भरिएको कलश (घडा) स्थापना गरी महाकाली, महालक्ष्मी र महासरस्वती सहित नवदुर्गाको पूजा आराधना गर्ने परम्परा रही आएको छ। धार्मिक तथा
आध्यात्मिक अर्थ
घटस्थापनाको दिन पूजा कोठा वा दशैं घरमा विधिपूर्वक स्थापना गरेर दुर्गा भवानीको आह्वान गरी जमरा राखिन्छ। नौ दिनसम्म नवदुर्गाका नौवटा रूपको पूजा गरी दशौँ दिन निकालिने हुनाले यसलाई दुर्गा भवानीको पवित्र प्रसाद मानिन्छ।
जमरा विशेषगरी जौ (र कतै–कतै मकै, गहुँ, धान) बाट उमारिन्छ। सनातन संस्कृतिमा जौलाई ’अन्नको राजा’ र ’सर्वोषधि’ मानिन्छ। यसलाई समृद्धिको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ।
मान्यजनहरूले टीका र जमरा लगाइदिँदा सुख, शान्ति, समृद्धि र दीर्घायुको आशीर्वाद दिन्छन्। यसले परिवार र समाजमा आपसी प्रेम र आदरभाव बढाउँछ।
प्राकृतिक र सांस्कृतिक अर्थ
हिन्दू धर्मले प्रकृतिलाई भगवानको रूपमा पूज्छ। जमरा उमार्नु र त्यसलाई शिरमा धारण गर्नु भनेको प्रकृति र धर्तीमाताप्रति कृतज्ञता प्रकट गर्नु हो। अँध्यारो कोठामा उमारिने हुनाले जमराको रङ्ग पहेँलो हुन्छ। पहेँलो रङ्गलाई पवित्रता, ज्ञान, र मानसिक शान्तिको प्रतीक मानिन्छ।
यसमा क्लोरोफिल, भिटामिन, मिनरल्स र एन्टिअक्सिडेन्ट प्रचुर मात्रामा पाइन्छ। नवदुर्गाको प्रसादका रूपमा शिरमा सिउरिने जमराले मानसिक शान्ति र सकारात्मक ऊर्जा दिने जनविश्वास समेत छ।
संक्षेपमा भन्नुपर्दा, दशैंमा जमरा लाउनु भनेको भगवतीको आशीर्वाद थापेर सुख, समृद्धि, सुस्वास्थ्य र दीर्घायुको कामना गर्नु हो।
