विश्व खबर 
काठमाडौं– मौसम परिवर्तन र चिसो बढेसँगै रूघाखोकीको समस्या देखिन थालेको छ । चिकित्सकका अनुसार रूघाखोकी मुख्यतः विभिन्न भाइरसको संक्रमणका कारण हुने भएकाले व्यक्तिगत सरसफाइ, हातको स्वच्छता र संक्रमित व्यक्तिसँगको सम्पर्कमा सावधानी अपनाउनु आवश्यक हुन्छ ।
रूघाखोकी गराउने प्रमुख भाइरसमा राइनोभाइरस पर्छ । यसबाहेक कोरोनाभाइरस, एडेनोभाइरस र रेस्पिरेटरी सिन्सिटियल भाइरस (आरएसभी) लगायत दुई सयभन्दा बढी प्रकारका भाइरसले पनि रूघाखोकी तथा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी संक्रमण गराउन सक्छन् ।
संक्रमित व्यक्तिले खोक्दा वा हाच्छ्युँ गर्दा निस्कने सूक्ष्म थोपामार्फत भाइरस स्वस्थ व्यक्तिमा सर्न सक्छ । त्यस्तै, संक्रमित व्यक्तिले छोएका ढोकाका ह्यान्डल, मोबाइल, किबोर्ड, भाँडाकुँडा जस्ता वस्तु छोएपछि हातले आँखा, नाक वा मुख छुँदा पनि संक्रमण हुने जोखिम रहन्छ ।
रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भएका व्यक्तिमा संक्रमणको जोखिम तुलनात्मक रूपमा बढी हुन सक्छ । चिसो मौसम तथा मौसम परिवर्तनका बेला मानिसहरू बन्द वा भीडभाडयुक्त स्थानमा बढी समय बिताउने भएकाले भाइरस फैलिने सम्भावना पनि बढ्ने गर्छ ।
रूघाखोकीबाट बच्न नियमित रूपमा साबुनपानीले कम्तीमा २० सेकेन्डसम्म हात धुन वा आवश्यकताअनुसार ह्यान्ड स्यानिटाइजर प्रयोग गर्न चिकित्सकको सुझाव छ । अनावश्यक रूपमा आँखा, नाक र मुखमा हात नलैजाने तथा संक्रमित व्यक्तिबाट सम्भव भएसम्म दूरी कायम राख्नु पनि महत्वपूर्ण मानिन्छ ।
भीडभाड तथा सार्वजनिक स्थानमा जाँदा मास्कको प्रयोग गर्न र खोक्दा वा हाच्छ्युँ गर्दा कुहिनो वा टिस्युले नाक–मुख छोप्न पनि स्वास्थ्यकर्मीले सुझाव दिएका छन् । प्रयोग गरिएको टिस्यु तत्काल डस्टबिनमा फाल्ने र त्यसपछि हात सफा गर्ने बानीले संक्रमणको जोखिम घटाउन मद्दत गर्छ ।
रूघाखोकी लागेका बेला पर्याप्त मात्रामा तरल पदार्थ सेवन गर्न, मनतातो पानी तथा झोलिलो खानेकुरा खान र शरीरलाई हाइड्रेट राख्न चिकित्सकको सुझाव छ । पौष्टिक आहार, पर्याप्त आराम र नियमित निद्राले पनि शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतालाई सहयोग पुर्याउँछ ।
घर तथा कार्यालयमा धेरै प्रयोग हुने मोबाइल, ढोकाका ह्यान्डल, किबोर्डलगायत वस्तु नियमित रूपमा सफा गर्नु पनि संक्रमण नियन्त्रणको अर्को महत्वपूर्ण उपाय हो ।
सामान्य रूघाखोकीका लक्षण देखिए पनि अत्यधिक ज्वरो आउने, सास फेर्न गाह्रो हुने, अवस्था बिग्रँदै जाने वा लामो समयसम्म लक्षण कायम रहने अवस्थामा भने स्वास्थ्यकर्मी वा चिकित्सकसँग परामर्श लिन आवश्यक हुन्छ ।
