विश्व खबर 
काठमाडौं– इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (आईआरजीसी)ले विश्वको तेल आपूर्तिको लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिने स्ट्रेट अफ होर्मुज (हर्मुजको जलडमरू) बन्द गरेको दाबी गरेको छ। आईआरजीसीका एक अधिकारीले राज्य टेलिभिजनमार्फत भनेका छन् कि यस मार्गबाट जाने कुनै पनि जहाजलाई रोकिने र सम्भावित रूपमा लक्षित गरिनेछ। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले यस जानकारीलाई रिपोर्ट गरेका छन्।
यो जलडमरू भारतका लागि विशेष महत्वको छ, किनभने यहाँबाट भारतको करिब ५० प्रतिशत तेल आपूर्ति हुन्छ, जुन नेपालसम्म पनि पुग्दछ। तर भारत मात्र होइन, स्ट्रेट अफ होर्मुजमार्गबाट विश्वको लगभग २० प्रतिशत तेल पारवहन हुन्छ। यस खबरका आधारमा, तेलको अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यमा वृद्धि देखिएको छ; कच्चा तेलको मूल्य हाल करिब ८० डलर प्रति ब्यारेल पुगेको छ र स्थिति बिग्रिए मूल्य १०० डलरसम्म जान सक्ने अनुमान गरिएको छ।
अमेरिकी ऊर्जा सूचना प्रशासन (ईआईए)का अनुसार, यहाँबाट आपूर्ति हुने अधिकांश तेल चीन, भारत, जापान र दक्षिण कोरिया जस्ता एसियाली देशमा पुग्छ। यसबाहेक, जेट इन्धन र एलएनजी आपूर्तिमा समेत प्रभाव पर्न सक्छ। यदि यो मार्ग पूर्ण रूपमा बन्द भयो भने विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति र अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पर्न सक्ने विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन्।
फक्स न्यूजका अनुसार, इरानी अधिकारीहरूले यस मार्ग बन्द भएको दाबी गरे पनि अमेरिकी सेनाको केन्द्रीय कमान्डले हालसम्म हर्मुज जलडमरू खुला रहेको जनाएको छ।
स्ट्रेट अफ होर्मुजलाई विश्वको ऊर्जा जीवनरेखा मानिन्छ, किनभने यसले विश्वव्यापी तेलको करिब पाँचौं भाग बोक्छ। यो साँघुरो समुद्री मार्ग फारसी खाडीलाई ओमानको खाडीसँग जोड्छ र अरब देशहरूको प्रमुख तेल मार्ग हो। यदि मार्ग बन्द भयो भने, साउदी अरेबिया, कुवेत र इराक जस्ता तेल उत्पादक देशमा आपूर्ति पूर्ण रूपमा अवरुद्ध हुन सक्छ।
विज्ञहरू चेतावनी दिन्छन् कि यस जलमार्गमा कुनै पनि सैन्य गतिविधिले ठूलो विश्वव्यापी संकट निम्त्याउन सक्छ। स्ट्रेट अफ होर्मुजको उत्तरी भाग इरानले र दक्षिणी भाग ओमान तथा युएईले नियन्त्रण गर्छन्। यहाँबाट व्यापारी जहाजहरूको आवतजावत अन्तर्राष्ट्रिय कानून अनुसार सञ्चालन हुन्छ।
यो मार्ग करिब ५० किलोमिटर चौडा छ, र सबैभन्दा साँघुरो भागमा करिब ३३ किलोमिटर मात्र चौडाइ छ। यहाँका जलसन्धिहरू विश्वका सबैभन्दा ठूलो तेल ट्यांकरहरूका लागि पर्याप्त गहिरा छन्। मध्यपूर्वका प्रमुख तेल तथा ग्यास उत्पादक देशहरू र तिनका ग्राहकहरूले यो मार्गबाट निरन्तर तेल आपूर्ति गर्छन्।
सन् २०२५ मा ईआईएको अनुमानअनुसार, दैनिक करिब २० मिलियन ब्यारेल तेल स्ट्रेट अफ होर्मुज हुँदै पार भएको थियो, जसले वार्षिक रूपमा करिब ६०० अर्ब डलर बराबरको ऊर्जा व्यापार सुनिश्चित गरेको थियो।
