विश्व खबर 
काठमाडौं– इरानका सर्वोच्च नेता Ayatollah Ali Khamenei लाई लक्षित गर्दै गरिएको सैन्य कारबाही धेरैले अनुमान गरेजस्तो मध्यरातमा नभई बिहानको समयमा सम्पन्न गरिएको थियो ।
कारण थियो, केही घण्टाअघि प्राप्त भएको अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण खुफिया सूचना तुरुन्तै उपयोग गर्ने निर्णय ।
अमेरिका र इजरेलले महिनौँदेखि इरानी शीर्ष नेतृत्वको गतिविधि निगरानी गरिरहेका थिए ।
विशेष गरी वरिष्ठ अधिकारीहरू भेला हुने सम्भावित समय र स्थान पहिचान गर्ने प्रयास जारी थियो ।
शनिवार बिहान तेहरानको एक परिसरमा खामेनेई उपस्थित हुने सूचना प्राप्त भएपछि कारबाही अघि बढाइएको बताइन्छ ।
निगरानी र खुफिया रणनीति
अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले सामाजिक सञ्जालमार्फत “अत्याधुनिक ट्र्याकिङ प्रणाली र खुफिया संयन्त्रका कारण लक्ष्य उम्कन नसकेको” दाबी गरेका थिए ।
यसबाट मानव स्रोत (ह्युमिन्ट) वा प्राविधिक निगरानी (सिगिन्ट) दुबै प्रयोग भएको अनुमान गर्न सकिन्छ ।
गत जुनमा १२ दिने युद्धका क्रममा इजरेलले इरानको परमाणु कार्यक्रमसँग सम्बद्ध वैज्ञानिक तथा अधिकारीहरूलाई लक्षित गरेको थियो ।
त्यतिबेला टेलिकम तथा मोबाइल ट्र्याकिङ प्रविधि प्रयोग गरिएको आशंका गरिएको थियो ।
यसपटक पनि त्यस्तै विधि अपनाइएको हुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ ।
इरानको सुरक्षा प्रणालीमाथि प्रश्न
सर्वोच्च नेतामाथि निगरानी भइरहेको तथ्य इरानलाई थाहा नभएको होइन ।
तर, त्यस जोखिमलाई प्रभावकारी रूपमा सम्बोधन गर्न नसक्नु या त इरानी प्रतिखुफिया प्रणालीको कमजोरी हो वा अमेरिका–इजरेलले नयाँ तथा जटिल निगरानी प्रविधि प्रयोग गर्न सफल भएका हुन् ।
कतिपय विश्लेषकका अनुसार इरानले सम्भावित आक्रमण रातको समयमा हुने अनुमान गरेको थियो ।
त्यसैले बिहान उज्यालो भइसकेपछि जोखिम कम हुने ठानेको हुन सक्छ ।
आक्रमणको कार्यान्वयन
न्यूयोर्क टाइम्सको रिपोर्टअनुसार खुफिया सूचना अमेरिकी जासुसी संस्था Central Intelligence Agency (CIA) ले प्राप्त गरेको थियो र त्यसलाई इजरेलसँग साझा गरिएको थियो ।
त्यसपछि लक्षित आक्रमण सञ्चालन गरियो ।
आक्रमणमा लामो दूरीबाट क्षेप्यास्त्र प्रहार गर्न सक्ने जेट विमान प्रयोग गरिएको बताइएको छ ।
स्थानीय समयअनुसार बिहान ९:४० बजे तेहरानस्थित उक्त परिसरमा करिब ३० वटा बम खसालिएको थियो ।
जमिनमुनिको बङ्करसम्म क्षति पुर्याउने उद्देश्यले धेरै बम प्रयोग गरिएको अनुमान छ ।
तेहरानका अन्य स्थानहरूमा पनि प्रहार गरिएको थियो, जसमा राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानको कार्यालयसमेत परेको बताइएको छ ।
यद्यपि उनले आफू सुरक्षित रहेको जानकारी दिएका थिए ।
इजरेलले इरानको रक्षा परिषद्का सचिव अली शाम्खानी, रक्षामन्त्री ब्रिगेडिअर जनरल अजीज नसीरजादेह तथा Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) का कमान्डर जनरल मोहम्मद पकपोरसहित सात वरिष्ठ सुरक्षा अधिकारी मारिएको दाबी गरेको छ ।
‘वार रूम’बाट निगरानी
आक्रमण भइरहँदा Mar-a-Lago स्थित निवासमा राष्ट्रपति ट्रम्प आफ्ना सुरक्षा तथा विदेश नीति सल्लाहकारहरूसँग घटनाक्रमको निगरानी गरिरहेका थिए ।
सर्वोच्च नेता मारिएको औपचारिक पुष्टि हुन भने केही घण्टा लागेको थियो ।
अब के हुन्छ ?
इरानले यस्तो सम्भावनाको पूर्वतयारी गरेको बताइएको छ ।
सर्वोच्च नेता तथा अन्य वरिष्ठ अधिकारीहरूको सम्भावित उत्तराधिकारी चयन गरिसकिएको थियो ।
यस घटनाले क्षेत्रीय तनाव थप चर्किने संकेत दिएको छ ।
तर, यसले युद्धलाई कुन दिशातर्फ मोड्नेछ, पूर्ण क्षेत्रीय द्वन्द्वतर्फ कि सीमित प्रतिशोधात्मक कारबाहीतर्फ, त्यो अझै स्पष्ट छैन ।
