विश्व खबर 
काठमाडौं– इजरायल र हमासबीच युद्धविराम उल्लंघन र पहिलो चरणमा सम्बोधन नभएका मुद्दाहरूको बारेमा समाधान नभएका विवादका बाबजुद गाजामा युद्ध अन्त्य गर्ने अमेरिकी समर्थित योजना दोस्रो चरणमा प्रवेश गरेको छ ।
सबैभन्दा विवादास्पद प्रश्नहरू हमासले सार्वजनिक रूपमा पूर्ण निशस्त्रीकरणको लागि प्रतिबद्धता व्यक्त गर्न अस्वीकार गरेको, इजरायलबाट एक गैर–सम्झौता गर्न सकिने माग, र इजरायलले गाजाबाट आफ्नो सेना पूर्ण रूपमा फिर्ता लिने कि नगर्ने भन्ने बारेमा स्पष्टताको अभाव हो ।
बुधबार घोषणा गरिएको प्यालेस्टिनी प्राविधिक समितिको गठनको उद्देश्य युद्धपछिको गाजामा दैनिक शासन व्यवस्थापन गर्नु हो, तर यसले व्यापक राजनीतिक र सुरक्षा प्रश्नहरू समाधान गर्न बाँकी छ ।
पहिलो चरण :
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सार्वजनिक गरेको २० बुँदे प्रस्तावको पहिलो चरण अक्टोबर १० मा सुरु भएको थियो र यसको मुख्य उद्देश्य गाजा पट्टीमा लडाई रोक्नु, सहयोग गर्न अनुमति दिनु र हमास र सहयोगी प्यालेस्टाइनी लडाकू समूहद्वारा बन्धक बनाइएका बाँकी सबै जीवित र मृत बन्धकहरूको फिर्ती सुरक्षित गर्नु थियो ।
सममतिअनुसार एक इजरायली रान जिभलीको अवशेष बाहेक सबै बन्धकहरू फिर्ता गरिएको छ । इजरायलले हमासले जिलीको शव हस्तान्तरण गर्न ढिलाइ गरेको आरोप लगाएको छ भने हमासले गाजामा व्यापक विनाशका कारण अवशेष पत्ता लगाउन गाह्रो भएको बताएको छ ।
जिभिलीको परिवारले मध्यस्थकर्ताहरूलाई दोस्रो चरणमा सङ्क्रमणलाई ढिलाइ गर्न आग्रह गरेको छ ।
‘सम्झौता पूरा नगरी अगाडि बढ्दा मेरो मुटु टुट्छ । के हामीले हार मानेका छौं? रानले कसैलाई पनि छोडेनन्,’ उनकी बहिनी शिरा जिभिलीले मध्यस्थकर्ताहरूले यस कदमको घोषणा गरेपछि भनिन् । इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले जिभिलीको शव फिर्ता गर्ने प्रयास जारी रहने बताएका छन् । तर, दोस्रो चरणको सुरुवातबारे सार्वजनिक रूपमा टिप्पणी गरेका छैनन् ।
हमासले इजरायलले बारम्बार युद्धविराम उल्लंघन गरेको आरोप लगाएको छ, जसमा हवाई हमला, नागरिकहरूमाथि गोली चलाउनु र तथाकथित निषेधित रेखा (ऐलो लाइन) लाई पार गर्नु रहेका छन् । ‘ऐलो लाइन’ इजरायली सैन्य नियन्त्रणमा रहेका क्षेत्रहरूलाई हमासको अधीनमा रहेका क्षेत्रहरूबाट अलग गर्ने अनौपचारिक सीमा हो । गाजाको हमासद्वारा सञ्चालित स्वास्थ्य मन्त्रालयले युद्धविरामपछि इजरायली सेनाको आक्रमणबाट ४५१ जनाको मृत्यु भएको जनाएको छ ।
इजरायली सेनाले ‘ऐलो लाइन’ नजिकैको प्रतिबन्धित क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने शङ्कास्पद लडाकूहरूलाई निशाना बनाएको बताएको छ र सोही अवधिमा तीन इजरायली सैनिकहरू पनि लडाकुद्वारा मारिएका छन् र सहायता एजेन्सीहरूले इजरायलले पहिलो चरणअन्तर्गत परिकल्पना गरिएको मानवीय सहायताको मात्रालाई अनुमति नदिएको बताएका छन्, जसलाई इजरायलले अस्वीकार गरेको छ ।
गाजा, जसको सीमा र पहुँच बिन्दुहरू इजरायलको नियन्त्रणमा छन् । यहाँ खाद्यान्न, सफा पानी, औषधि र ईन्धनको गम्भीर अभाव भइरहेको छ । इजरायल र संयुक्त राष्ट्रसंघले प्यालेस्टाइन क्षेत्रमा प्रवेश गर्न अनुमति दिएका सहायता ट्रकहरूको संघयामा बारम्बार विवाद देखिँदै आएको छ ।
दोस्रो चरण :
दोस्रो चरण अन्तर्गत, गाजाको प्रशासन ट्रम्पको अध्यक्षतामा तथाकथित बोर्ड अफ पिसको सुपरिवेक्षणमा काम गर्ने १५ सदस्यीय प्यालेस्टिनी टेक्नोक्रेटिक कमिटीले गर्नेछ । हमासका वरिष्ठ नेता बासेम नाइमले बिहीबार जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘समितिलाई सशक्त बनाउन अब बल मध्यस्थकर्ता, अमेरिकी ग्यारेन्टर र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको कोर्टमा छ ।’
इजिप्ट, टर्कीए र कतारका मध्यस्थकर्ताहरूले रामल्लाहस्थित प्यालेस्टाइन प्राधिकरणका पूर्व उपमन्त्री अली शाथलाई समितिको नेतृत्व गर्न नियुक्त गरिएको बताएका छन् । शाथले एक अन्तर्वार्तामा समिति हतियारको सट्टा दिमागमा भर पर्ने र सशस्त्र समूहहरूसँग समन्वय नगर्ने बताएका छन् ।
मध्यपूर्वका अमेरिकी दूत स्टिभ विटकोफले दोस्रो चरणको उद्देश्य गाजाको पूर्ण असैन्यीकरण र पुनर्निर्माण गर्नु रहेको बताएका छन् ।
