विश्व खबर 
काठमाडौं – विश्व इतिहासमा नोभेम्बर ६ विभिन्न राजनीतिक, सैन्य तथा सामाजिक परिवर्तनका महत्त्वपूर्ण घटनासँग जोडिएको दिन हो। यस दिन सन् १८६० मा अब्राहम लिंकन अमेरिकाको १६औँ राष्ट्रपति निर्वाचित भएका थिए। दासप्रथा अन्त्यका लागि ऐतिहासिक भूमिका खेलेका लिंकनको निर्वाचनले अमेरिकी राजनीतिमा ठूलो परिवर्तन ल्याउनुका साथै केही दक्षिणी राज्यको अलगाव र अन्ततः अमेरिकी गृहयुद्धको पृष्ठभूमि तयार गरेको थियो ।
अमेरिकी इतिहासमा अर्को महत्त्वपूर्ण घटना सन् १८६१ नोभेम्बर ६ मा पनि भएको थियो । अमेरिकाबाट अलग भएका दक्षिणी राज्यहरूको गठबन्धन कन्फेडेरेट स्टेट्स अफ अमेरिकाको राष्ट्रपतिमा जेफरसन डेभिस निर्वाचित भएका थिए। अमेरिकी गृहयुद्ध चलिरहेका बेला भएको उनको निर्वाचनले उत्तर र दक्षिणबीचको राजनीतिक विभाजनलाई थप संस्थागत गरेको थियो ।
सन् १९१७ नोभेम्बर ६ मा रुसमा बोल्सेविक क्रान्तिले निर्णायक मोड लिएको थियो । भ्लादिमिर लेनिनको नेतृत्वमा बोल्सेविकहरूले पेट्रोग्रादमा सत्ता कब्जा गर्ने अभियान अघि बढाएका थिए । तत्कालीन रुसी पात्रोअनुसार अक्टोबर २५ मा सुरु भएको यो घटना ग्रेगोरियन पात्रोअनुसार नोभेम्बर ६ मा परेको थियो। यस क्रान्तिले रुसी अस्थायी सरकारको अन्त्य गर्दै पछि सोभियत संघ स्थापनाको बाटो खोलेको थियो ।
यसै दिन सन् १९१७ मा प्रथम विश्वयुद्धको चर्चित पास्चेन्डाएल लडाइँ पनि समाप्त भएको थियो । बेल्जियमको येप्रेस क्षेत्रमा भएको तेस्रो येप्रेस् लडाइँका क्रममा बेलायती र क्यानडाली सेनाले नोभेम्बर ६ मा पास्चेन्डाएल गाउँ नियन्त्रणमा लिएका थिए । लामो समयसम्म चलेको उक्त युद्धमा ठूलो संख्यामा सैनिक मारिएका तथा घाइते भएका थिए ।
सन् १९६२ नोभेम्बर ६ मा संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाले दक्षिण अफ्रिकाको रंगभेद नीतिविरुद्ध प्रस्ताव पारित गरेको थियो । प्रस्तावमार्फत दक्षिण अफ्रिकामा लागू जातीय विभेदको निन्दा गर्दै सदस्य राष्ट्रहरूलाई त्यस देशसँगको कूटनीतिक तथा आर्थिक सम्बन्ध सीमित गर्न आह्वान गरिएको थियो । यस घटनाले विश्वव्यापी रूपमा रंगभेदविरुद्धको अभियानलाई थप अन्तर्राष्ट्रिय समर्थन दिलाएको थियो ।
त्यस्तै, सन् १९८४ नोभेम्बर ६ मा अमेरिकी राष्ट्रपति रोनाल्ड रेगन दोस्रो कार्यकालका लागि पुनः निर्वाचित भएका थिए । उनले डेमोक्रेटिक पार्टीका उम्मेदवार वाल्टर मोन्डेललाई भारी मतान्तरले पराजित गरेका थिए। रेगनले ५० मध्ये ४९ राज्यमा विजय हासिल गर्दै अमेरिकी राष्ट्रपतीय निर्वाचन इतिहासकै उल्लेखनीय जितमध्ये एक दर्ज गरेका थिए ।
यसरी नोभेम्बर ६ अमेरिकी राष्ट्रपतीय निर्वाचन, रुसी क्रान्ति, विश्वयुद्ध र रंगभेदविरुद्धको अन्तर्राष्ट्रिय अभियानजस्ता महत्त्वपूर्ण घटनाले विश्व इतिहासमा विशेष स्थान बनाएको दिन हो ।
तथ्य जाँचका लागि सम्पादकीय नोटस् रुसी क्रान्तिको मिति पुरानो रुसी पात्रो र ग्रेगोरियन पात्रोअनुसार फरक पर्छ । त्यसैले समाचारमा दुवै पात्रोको सन्दर्भ खुलाउनु उपयुक्त हुन्छ । त्यस्तै, लिंकनको निर्वाचनले तत्काल गृहयुद्ध सुरु गरेको नभई त्यसको पृष्ठभूमि तयार गरेको थियो ।
