images
images
  • हाकिम ओलाजुवनसँग प्रशिक्षण लिँदै भिक्टर वेम्बान्यामासहित एनबीएका स्टार खेलाडी

    ह्युस्टन– सात फिट चार इन्च अग्लो २२ वर्षीय भिक्टर वेम्बान्यामा एनबीएका निकै कम खेलाडीसँग मात्र तुलना गर्न सकिने शारीरिक क्षमता भएका खेलाडी हुन् । तर सान एन्टोनियो स्पर्सका यी फरवार्ड आफूलाई अझ कठिन प्रतिद्वन्द्वीका रूपमा स्थापित गर्ने उपायको खोजीमा छन् ।

    त्यसैले उनले प्रशिक्षणका लागि हाकिम ओलाजुवनको साथ रोजे । दुई पटकका एनबीए च्याम्पियन तथा बास्केटबल हल अफ फेममा समावेश ओलाजुवनका अनुसार वेम्बान्यामा सन् २०२५ र २०२६ को गर्मीयाममा प्रशिक्षणका लागि ह्युस्टन पुगेका थिए । ओलाजुवनलाई आफ्नो उत्कृष्ट फुटवर्क, पोजिसनिङ र आक्रामक खेल शैलीका कारण रोक्न निकै कठिन मानिन्थ्यो । वेम्बान्यामा पनि त्यही शैलीका केही पक्षलाई आफ्नो खेलमा समावेश गर्न चाहन्छन् ।

    ६३ वर्षीय ओलाजुवनका लागि चुनौती वेम्बान्यामालाई आफूजस्तै खेलाडी बनाउनु होइन । बरु युवा स्टारसँग पहिल्यै रहेका असाधारण क्षमताको अधिकतम उपयोग गर्न सहयोग गर्नु हो ।

    ‘तपाईँसँग उचाइको फाइदा छ, सीप पनि छ । अब त्यसलाई अधिकतम रूपमा कसरी उपयोग गर्ने भन्ने महत्त्वपूर्ण कुरा हो,’ ओलाजुवनले भने ।

    उनीहरूबिचको प्रशिक्षणमा वेम्बान्यामाको उचाइलाई प्रयोग गरेर प्रतिद्वन्द्वीबाट दूरी बनाउने तथा स्पिन र फुटवर्क मार्फत कठिन देखिने प्रहारलाई सहज बनाउने अभ्यासमा ध्यान केन्द्रित गरिएको थियो ।

    आधुनिक एनबीएका स्टार खेलाडीमध्ये ओलाजुवनसँग प्रशिक्षण लिने वेम्बान्यामा एक्ला खेलाडी भने होइनन् ।

    सन् २०२३ मा मिलवाकी बक्सबाट खेलिरहेका जियानिस एन्टेटोकुम्पोले पनि ओलाजुवनसँग प्रशिक्षण लिएका थिए । ‘द ड्रीम’ उपनामले परिचित ह्युस्टन रकेट्सका यी महान् खेलाडी आफ्नो उत्कृष्ट फुटवर्क र सहज डङ्कका लागि चर्चित थिए ।

    ओलाजुवनका अनुसार एन्टेटोकुम्पो सुरुमा तीन दिन मात्र प्रशिक्षण लिने योजनासहित आएका थिए । तर उनले प्रशिक्षण अवधि बढाएर पूरा एक साता बिताए ।

    उनीहरूको प्रशिक्षण बास्केटबलको एउटा आधारभूत चुनौतीमा केन्द्रित थियो– उत्कृष्ट डिफेन्डरको सामना गर्दा स्कोर गर्न पर्याप्त ठाउँ कसरी बनाउने ?

    लगातार ड्रिबल गर्नुभन्दा ओलाजुवनको विधिमा एउटै ड्रिबल, दिशामा परिवर्तन र सही समयमा गरिने स्पिनलाई प्राथमिकता दिइन्थ्यो । यसले प्रतिद्वन्द्वी डिफेन्डरलाई गलत पोजिसनमा पुर्‍याएर बास्केटसम्म पुग्ने अवसर सिर्जना गर्छ ।

    ‘म यस्ता उत्कृष्ट सीप भएका खेलाडीसँग काम गर्न रमाउँछु । कसरी राम्रोसँग फिनिस गर्ने, कसरी ठाउँ बनाउने र कसरी डङ्क गर्ने भन्ने विषयमा हामी काम गर्छौँ,’ ओलाजुवनले भने ।

    ‘अब हामी आधारभूत सीपको कुरा गरिरहेका हुँदैनौँ । हामी स्कोर गर्ने अवसर कसरी सिर्जना गर्ने भन्ने विषयमा केन्द्रित हुन्छौँ । ’

    बास्केटबल सिकाउने फरक शैली

    एनबीएको सबैभन्दा चर्चित सेन्टरमध्ये एक बन्नुअघि नै ओलाजुवनले आफ्नो खेल शैली विकास गरिसकेका थिए ।

    नाइजेरियाको लागोसमा हुर्किएका उनले सुरुमा फुटबल खेल्थे । उनी गोलरक्षक थिए । फुटबल खेल्दाखेल्दै उनले शरीरको सन्तुलन, समन्वय र लचकता विकास गरेका थिए । पछि बास्केटबलमा प्रवेश गर्दा यही क्षमताले उनको विशिष्ट फुटवर्क निर्माण गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्यो ।

    करिब सात फिट अग्लो भए पनि उनले सधैँ गार्डको जस्तै सिर्जनात्मक शैलीमा खेल्ने गरेको ओलाजुवन बताउँछन् । ‘म आफूलाई ठुलो कदको गार्ड ठान्थेँ,’ उनले सीएनएनसँग भने ।

    ओलाजुवनलाई त्यस्ता साना कदका खेलाडी मन पर्थे, जसले शरीरको चाल, छलकपट र तीव्र दिशा परिवर्तनमार्फत प्रतिद्वन्द्वीलाई पछि पार्न सक्थे ।

    यही सोचले उनको चर्चित ‘ड्रिम सेक’ शैलीको आधार तयार गर्‍यो । यो शैलीमा विभिन्न फिन्ट, पिभोट र स्पिनको प्रयोग गरेर प्रतिद्वन्द्वी डिफेन्डरलाई अलमलमा पारिन्छ ।

    सन् १९९० को दशकदेखि ‘इनसाइड द एनबीए’ कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएका तथा ओलाजुवनले सन् १९९४ र १९९५ मा लगातार दुई वटा उपाधि जित्दाको खेल नजिकबाट हेरेका एर्नी जोन्सनले उनको चपलता प्रत्यक्ष अनुभव गरेका थिए ।

    ‘सबैभन्दा पहिले एउटा कुरा स्पष्ट पारौँ । “ड्रिम सेक” पोस्ट मुभ थिएन । यो त शुद्ध र उत्कृष्ट एथलेटिक क्षमतासहितको ब्याले नृत्य थियो,’ जोन्सनले भने । उनका अनुसार यस शैलीमा आँखाको हेराइ, काँध, कम्मर र विश्व स्तरीय फुटवर्क सबैको भूमिका हुन्थ्यो । यी सबै कुरा आँखाको झिमिकमै सहज रूपमा एकसाथ प्रयोग हुँदा प्रतिद्वन्द्वी डिफेन्डर अलमलमा पर्थे ।

    ओलाजुवनको प्रशिक्षण शैली प्रत्येक खेलाडीको बलियो पक्ष पहिचान गर्ने र त्यसलाई अझ विकसित गर्नेमा केन्द्रित छ ।

    ‘यदि तपाईँ आफ्ना मुभहरूमा पहिल्यै सहज हुनुहुन्छ भने म त्यसमा थप सुधार गर्न चाहन्छु । तपाईँ कसरी खेल्नुहुन्छ भनेर हेरेर तपाईँलाई अझ राम्रो बनाउन के थप्न सकिन्छ भन्ने पहिचान गर्न सक्छु,’ उनले भने ।

    जोन्सनका अनुसार ओलाजुवनको खेल कौशलमा हिउँका प्रत्येक टुक्राजस्तै फरक विशेषता छ । अर्थात्, उनका कुनै पनि दुई मुभ ठ्याक्कै उस्तै हुँदैनथे ।

    वेम्बान्यामाका लागि आफ्नो असाधारण उचाइ र गतिशीलताको संयोजनलाई अधिकतम उपयोग गर्नु मुख्य लक्ष्य हो । एन्टेटोकुम्पोका लागि भने अझ प्रभावकारी रूपमा ठाउँ बनाउँदै बास्केटतर्फ आक्रमण गर्नु महत्त्वपूर्ण छ ।

    उद्देश्य खेलाडीहरूलाई ओलाजुवनकै शैलीको नक्कल गर्न लगाउनु होइन, उनीहरूको आफ्नै खेलअनुसार ती मुभहरूलाई विकसित गर्नु हो ।

    ‘मसँग प्रशिक्षण गर्न आउने खेलाडीहरूलाई म आधारभूत सीप सिकाउँछु । त्यसपछि उनीहरूको आफ्नै सिर्जनात्मकताले काम गर्न थाल्छ,’ ओलाजुवनले भने ।

    कोबे ब्रायन्ट पनि प्रशिक्षणका लागि ओलाजुवनकहाँ पुगे

    ओलाजुवनको एनबीए लिजेन्डबाट चर्चित प्रशिक्षक बन्ने यात्रा सन् २००९ मा सुरु भएको थियो । त्यति बेला उनलाई कोबे ब्रायन्टले प्रशिक्षणका लागि आग्रह गरेका थिए ।

    ओलाजुवनका अनुसार सुरुमा उनलाई लस एन्जलस लेकर्सका सुपरस्टार ब्रायन्टले मजाक गरेको जस्तो लागेको थियो । ब्रायन्ट त्यति बेलासम्म एनबीएका सबैभन्दा सफल खेलाडीमध्ये एक बनिसकेका थिए । उनी आफ्नो कडा मेहनत र परिष्कृत आक्रामक खेल शैलीका लागि परिचित थिए ।

    तर ब्रायन्टलाई अझै धेरै कुरा सिक्न बाँकी रहेको महसुस भएको थियो ।

    दुवैले सँगै प्रशिक्षण गरे । उनीहरूको अभ्यास शरीरको चाल, प्रतिद्वन्द्वीबाट ठाउँ सिर्जना गर्ने तरिका र स्कोर गर्ने अवसर पहिचान गर्ने प्राविधिक पक्षमा केन्द्रित थियो ।

    ब्रायन्टको आग्रहले ओलाजुवनलाई एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा महसुस गरायो । एनबीएका सबैभन्दा सफल खेलाडीसमेत आफ्नो खेल सुधार्ने नयाँ तरिकाको खोजीमा हुन्छन् ।

    लेब्रोन जेम्स पनि ओलाजुवनको मार्गदर्शन खोज्ने अर्का एनबीए खेलाडी हुन् ।

    यी खेलाडीबिच समानता उनीहरूको खेल्ने पोजिसन वा शैली होइन । उनीहरू सबै आफ्नो खेललाई अर्को स्तरमा पुर्‍याउन र पहिल्यै भएका सीपलाई अझ उत्कृष्ट बनाउन चाहन्छन् ।

    ‘बास्केटबलमा साँच्चिकै विशिष्ट पहिचान बनाउने मुभहरू निकै कम छन्,’ जोन्सनले भने ।

    ‘त्यसैले उनको प्रशिक्षण र मार्गदर्शन यति मूल्यवान् छ । यदि सबैलाई अवसर मिल्थ्यो भने कसले “द ड्रीम” को सल्लाह लिन चाहँदैनथ्यो र ?’

    ‘द ड्रीम’ को प्रभाव अझै जीवित

    एनबीएबाट अन्तिम खेल खेलेको २० वर्षभन्दा बढी समय बितिसक्दा पनि ओलाजुवनको प्रभाव नयाँ पुस्ताका अग्ला कदका खेलाडीमा देख्न सकिन्छ । उचाइ, फुटवर्क र सीपको संयोजनले परम्परागत खेल पोजिसनको सीमालाई समेत चुनौती दिइरहेको छ ।

    तर कुनै प्रविधि सिकाउनु एउटा कुरा हो भने त्यसको वास्तविक मौलिक स्वरूप पुनः सिर्जना गर्नु अर्कै कुरा हो ।

    ‘तपाईँले ड्रिम सेकका आधारभूत कुरा सिकाउन सक्नुहुन्छ । तर हाकिमको आफ्नै विशिष्ट शैलीमा त्यसलाई प्रयोग गर्नु बिलकुलै फरक कुरा हो,’ जोन्सनले भने ।

    ‘त्यसलाई पूर्णता दिन उनलाई पनि लामो समय लागेको थियो । अब प्रश्न यो हो– के कसैसँग त्यसको नक्कल गर्ने इच्छाशक्ति र समर्पण छ ?’

    उनले बास्केटबलको अर्को चर्चित विशेष प्रहारसँग यसको तुलना गरे । त्यो हो, करीम अब्दुल जब्बारको ‘स्काईहुक’ ।

    ‘स्काईहुकमा करीमको जस्तो उत्कृष्ट स्पर्श र नियन्त्रण कसैले पनि देखाउन सकेन । त्यसै गरी, हाकिमले प्रयोग गरेजस्तो ड्रिम सेक फेरि देख्न पाउने सम्भावना पनि निकै कम छ,’ जोन्सनले भने ।

    प्रतिक्रिया दिनुहोस्
    images
    images